Ang buhay ay hindi laging madaling basahin, lalo na kung ang script nito ay tila kinuha mula sa pinakamalungkot na bahagi ng isang pelikula. Ngunit ang kwento ni Daniel Kisaot ay higit pa sa isang trahedya—ito ay isang testamento ng pananampalataya, pagpupursige, at ang kapangyarihan ng pag-asa sa pinakamadilim na bahagi ng buhay.

Kinapanayam ni Toni Gonzaga sa kanyang programang Toni Talks, ibinahagi ni Daniel ang kanyang pambihirang paglalakbay mula sa pagiging isang inosenteng Christian youth musician, hanggang sa pagiging isang akusadong nakakulong sa unbailable case na panggagahasa, at sa huli, ang kanyang pag-akyat bilang isang lisensyadong Electrical Engineer, Registered Master Electrician, Registered Master Plumber, at ngayon, Master in Management.

Ang Pag-ibig, Pagtatapos, at ang Biglaang Pagsalakay ng Trahedya

Bago maging isang bilanggo, si Daniel ay namuhay sa Christian community, nagtatrabaho sa sakahan, at nagbibigay-serbisyo bilang musician sa simbahan simula pa noong siya ay nasa elementarya. Ang pagtatrabaho nang husto sa murang edad, pagbubuhat ng sako-sako ng bigas, ang nagbigay sa kanya ng matinding motibasyon na mag-aral at maging matagumpay.

Ang simula ng kanyang pagsubok ay nag-ugat sa kanyang pag-ibig sa edad na 21. Ang kanyang relasyon sa kanyang ex-girlfriend ay tila ideal—parehong matalino, parehong nag-aaral ng Engineering, at campus-style ang kanilang pag-iibigan, kung saan sa library pa sila nagde-date, nagpapaligsahan sa pagsagot ng Math. Ngunit, dahil sa panuntunan ng kanilang simbahan laban sa pagkakaroon ng kasintahan habang nasa ministry, kinailangan siyang mamili: ang kanyang ministry o ang kanyang girlfriend.

Dahil sa pag-ibig, pinili niya ang girlfriend, na nagresulta sa kanyang suspensyon sa pagtugtog. Gayunpaman, matapos ang ilang panahon, naramdaman niya ang matinding paghahanap sa paglilingkod. Sa isang mapait na tagpo sa campus bench, sinabi niya sa kanyang girlfriend na maghiwalay muna sila, na nangakong babalikan niya ito matapos nilang makapagtapos. Ngunit hindi ito matanggap ng dalaga. Sa isang desisyon na inamin niyang mali at kulang sa emosyonal na pagiging mature, iniwan niya ang umiiyak na babae sa bench at bumalik sa ministry.

Ang sunod na nangyari ay nagpabago sa kanyang buhay. Nalaman niyang labis na nasaktan ang kanyang ex-girlfriend, na humantong sa hindi nito pag-e-enroll sa huling semester. Pagkatapos ng ilang araw, isang subpena ang dumating sa kanilang bahay: isang kaso ng RAPE.

Ang Impiyerno sa Loob ng Kulungan: Ang “Welcome” at ang Tiyak na Kalupitan

Bilang isang produkto ng Christian community, ang balitang ito ay isang matinding pagkabigla sa kanilang pook. Hindi na sa barangay o police station, kundi NBI kaagad ang kumuha sa kanya. Dinampot si Daniel mismo sa paaralan. Ang pakiramdam ng pagkakaroon ng posas, at ang tawaging “masamang tao” ng mga pulis, ay isang matinding trauma.

Ang pagpasok niya sa provincial jail ay ang pinakamatinding bahagi ng kanyang pagsubok. Sinabi niya na ang nangyayari sa aktuwal na bilangguan ay “impyerno talaga,” at mas malala pa sa mga napapanood sa pelikula.

Kabilang sa mga na-witness niya ang mga bagay na mahirap paniwalaan:

Inititation o “Welcome”: Ang bagong pasok ay inii-initiate ng bugbog. Ayon kay Daniel, normal ito. Hindi dapat tatamaan sa mukha, at kapag dinadalaw, hindi dapat isusumbong ang bugbog, dahil madaragdagan pa ito pagbalik mo.

Masikip na Kapaligiran: Sa unang linggo, kinailangan niyang matulog nang nakatayo dahil sa siksikan, na inilarawan niya bilang “parang sardinas po talaga”.

Karahasan at Patayan: May mga suntukan at mas malala pa. Ayon kay Daniel, may pinapatay at ini-i-flush sa bowl para maging “live without evidence”, at tinatakpan ito ng rason ng mga bilanggo.

Ang pinakamahirap na sandali ay nang iwan siya ng kanyang ina at tita sa labas ng jail. Nakita niya ang kanyang ina na nagpipigil ng iyak at ang kanyang tita na naghahagulgol. Ang isip niya ay nag-flashback, tinatanong niya ang sarili, “Parang naging masamang anak ba ako mga ganun po”.

Ang Pananampalataya at Aklat: Liwanag sa Dilim

Sa gitna ng kaguluhan, ang tanging mga bagay na nagbalik kay Daniel sa sarili ay ang Bible at ang kanyang Engineering Reviewer. Nang pasukin sila at ikalat ang kanilang mga gamit, ang dalawang aklat na ito ang nahulog at pinulot niya. “Bible tsaka reviewer ko,” aniya, na tila nagpapaalala na may dalawang landas siyang dapat tahakin—ang pananampalataya at ang pangarap.

Sa kabila ng pagiging bilanggo, hindi siya huminto sa pag-aaral. Nag-aral siya kahit tinatapunan siya ng dumi ng iba at nababasa ang kanyang thesis draft. Ang kanyang ina ang nagsilbing messenger, nagdadala ng lecture notes mula sa kanyang mga kaklase at ibinabalik ang mga tanong ni Daniel para i-research sa labas.

Ang kanyang thesis ay naging makasaysayan: “Design and installation of jail alarm and communication system for safety and monitoring purposes.” Isang proyektong idinisenyo para sa kaligtasan ng kulungan na ginawan niya sa loob mismo nito, na tinulungan pa ng kanyang mga kapwa preso. Ang kanyang mga professors at ang University President ng Central Mindanao University, sa tulong ni Reverend Jojo Sumastre, ay nagbigay ng espesyal na pag-aayos upang matulungan siya na makatapos. Nanghihinayang ang unibersidad sa kanyang potential, lalo pa’t isa siyang “Math Wizard” at ilang buwan na lang ay engineer na.

Ang Hiyawan ng Selda: Pagtatapos sa Gitna ng Pandemic

Sa wakas, dumating ang araw ng pagtatapos. Bagaman may nagmungkahi na umakyat siya sa stage nang nakaposas at detain shirt para mag-trending, nagpasalamat siya nang pumutok ang COVID-19 pandemic at naging online ang graduation. Sa loob ng selda, ikinabit ng warden ang kanyang telepono sa isang speaker, at nang tawagin ang kanyang pangalan—“Daniel Villamore Kisaot, Bachelor of Science in Electrical Engineering”—nagsigawan ang kanyang mga kasama sa selda at nagiba ang cell.

Ito ang isa sa pinakamahalagang sandali: ang pagkilala ng kanyang kapwa bilanggo sa kanyang tagumpay. Ipinakita nito na ang tagumpay ng isa ay tagumpay ng lahat.

Ang Pag-alis at ang Misyon: Isang “Beautiful Scar”

Sa gitna ng pagdiriwang ng kanyang pagtatapos, isang mapait na balita ang dumating: may stage 4 colon cancer ang kanyang ama. Dito niya naramdaman ang matinding pagnanais na tumakas. Ngunit sa halip, nagdasal siya. Pagkatapos ng isang buwan, dumating ang balita: ang kanyang kaso ay idi-dismiss matapos i-withdraw ng complainant ang reklamo.

Ang kanyang pag-alis sa kulungan ay hindi naging madali. Naging “trusty” siya at kanang-kamay ng mga pulis, at tumulong siya sa pamamahala. Nagba-bye siya sa bawat selda, at maraming bilanggo ang umiyak. Ngunit ang pinakamahalaga, ginamit niya ang kanyang huling oras doon para mangaral ng Salita ng Diyos. Dito niya naintindihan ang kanyang tunay na layunin: ang maging liwanag at magbigay-pag-asa sa mga bilanggo, na ang karamihan ay wala nang pag-asa.

Ibinahagi niya na ang kanyang pagkakakulong ay nagbigay ng bunga. Ngayon, bilang isang Registered Electrical Engineer, madalas siyang nag-i-inspect sa iba’t ibang construction sites. Nakakasalubong niya ang kanyang mga dating kasamahan sa bilangguan, na ngayo’y masisipag nang construction workers at electrician. Ang turing nila sa kanya, “Engineer ka na!”. Ang kanyang “dark past” ay naging “beautiful scar” na ginamit ng Diyos para magbigay-inspirasyon.

Ang aral ni Daniel ay malinaw: “Kung may mga problema po, Lord, what are you teaching me of? What are you preparing me of?” Sa halip na itanong, “Bakit ako?” ang dapat itanong, “Ano ang itinuturo mo?” Sa kanyang bagong Masters degree na kinuha habang nagtatrabaho na, patunay si Daniel Kisaot na hindi hadlang ang nakaraan, kasikipan, o kawalan ng hustisya upang abutin ang pangarap. Ang kailangan ay pananampalataya, pagpupursige, at pagtingin sa bawat pagsubok bilang isang ‘blessing in the end’. Ang kanyang buhay ay isang malaking hiyawan ng tagumpay.