Habang wala si Madam, Ako ang ginagamit ni Sir
Mahal na admin, ako si Marie. Ako ay 38 taong gulang, tubong Pangasinan at may tatlong anak sa Pilipinas na nasa 10, 8, at 6 na taong gulang na ngayon. Halos isang dekada na akong pabalik-balik sa abroad, at apat na taon na ako rito sa Qatar bilang isang domestic helper. Matagal na akong hiwalay sa aking asawa.
Nang dumating ako rito, [musika] ang alaga kong si Nathan ay maliit na bata pa lamang. Siya ay 3 taong gulang na ngayon. Ang bata ay malambing at napakalapit sa akin. Halos araw-araw ay sinasabi niya, “Yaya, laro tayo.” Minsan naiisip ko kung ano ang mangyayari sa kanya pagdating ng araw na kailangan ko nang umalis. Itatago ko ang aking amo na lalaki sa pangalang Hassan. Siya ay 45 taong gulang.
Isang tahimik na tao pero madaling pakisamahan. Lumalabas na hindi siya madikta tulad ng mga kuwento ng ibang OFW. Kung magsalita siya ay direkta at malinaw. “Marie, pakigawa ng lugaw para kay Nathan.” [musika] Walang sigawan at walang katarayan. Itatago ko naman ang pangalan ng aking amo na babae sa pangalang Fatima. Isa siyang negosyante na laging on the go.
May mga linggong hindi siya umuuwi at kapag narito naman siya, ginugugol niya ang halos buong araw sa mga online meeting. Kapag lumalapit sa kanya si Nathan, madalas niyang sagot ay, “Mamaya na, Nathan, busy si mommy.” Ang buhay ko rito ay paulit-ulit lang. Gising nang maaga, paghahanda ng almusal. Paghahatid kay Nathan sa playgroup. Paglilinis ng bahay. Paglalaba, pagluluto ulit sa tanghali.
Pagsundo sa kanya sa hapon at pagpapatulog sa kanya sa gabi. Isa lamang itong simpleng routine. Pero doon unti-unting nagbago ang takbo ng buhay ko. Ngayong apat na taon na ako sa kanila, may isang bagay na hindi inaasahan ang nangyari at ito ang aking OFW story. Isang gabi, galing sa opisina si Sir at ginabi ng uwi.
Busy ako sa kusina at nag-aayos ng mga pinggan. Dumaan siya at huminto sandali. Tiningnan niya ang plato ko at sinabing, “Hindi ka pa kumakain.” Ngumiti ako at sumagot, “Mamaya na po, sir. Tatapusin ko muna ang trabaho ko.” Pero umiling siya at sinabing, “Hindi, maupo ka at kumain.” Tila nabigla ako dahil hindi normal sa isang amo na unahin ang kanyang katulong.
Pero sinamahan niya ako sa hapag. Pareho kaming tahimik pero may nararamdaman akong kakaiba sa paraan ng pagtingin niya sa akin. Habang lumilipas ang mga araw at buwan, napansin kong nagsimula siyang makipag-usap sa akin nang mas madalas [musika] at hindi lang tungkol sa trabaho. Minsan habang pinaliliguan ko si Nathan, [musika] tumayo siya sa pintuan at nagtanong, “Nami-miss mo ba ang mga anak mo?” Hindi ako nakasagot agad pero kinalaunan ay sinabi ko, “Opo, sir.
Araw-araw ko silang nami-miss.” Sa sandaling iyon [musika], naramdaman kong tila dahan-dahang bumubukas ang isang bahagi ng aking puso nang hindi ko namamalayan. [musika] Nanahimik siya sandali bago muling nagsalita. “Mapalad si Nathan na nandiyan ka. Mas inaalagaan mo siya kaysa kahit kanino.” Hindi ko alam kung ano ang ibig niyang sabihin. Pero sa mga mata ni Sir Hassan, [musika] may lungkot na hindi niya masabi nang direkta.
Tila may pag-amin na nakatago sa likod ng bawat tingin na ibinibigay niya. Isang araw dumating si Madam Fatima galing Singapore. [musika] Pagod at may dalang mamahaling bag. Sabik na sabik si Nathan. “Mommy, laro tayo.” Ngumiti siya pero sandali lang. “Hindi ngayon, Nathan. Busy si Mommy.” Naiwang nakasimangot si Nathan at nilapitan ko siya. “Yaya, dito ka lang sa akin.”
Niyakap niya ang leeg ko at [musika] ayaw bumitaw. Napansin kong nakatayo sa gilid si Sir Hassan at nakatingin sa amin. [musika] Tahimik siya pero nararamdaman kong may tumatakbo sa isip niya habang nakikita kung gaano ako kalapit sa kanyang anak. Dumating ang oras na kailangang maglakbay muli ni madam. Higit isang linggo siya sa Shanghai kaya kaming tatlo ang naiwan sa bahay.
Doon ko pinakamaramdaman ang kakaibang lapit naming dalawa. Isang umaga habang nag-aalmusal kami, [musika] sabi ni Nathan, “Yaya, sabay ka sa amin kumain.” At nagsalita si Sir Hassan. “Maupo ka rito, Marie. Family breakfast.” Nabigla ako sa salitang family dahil [musika] hindi ko alam kung kasama ba talaga ako sa salitang iyon. O baka nasabi lang niya.
Nang gabing iyon matapos kong mapatulog si Nathan, nag-aayos ako ng mga laruan sa sala nang marinig ko ang boses niya. “Marie,” “Po, sir,” sagot ko. “Hindi ka ba nalulungkot dito?” Napalunok ako bago sumagot. “Minsan po sir, pero kailangan kong magpakatatag para sa mga anak ko.” Tumango siya at sinabing, “Nalulungkot din ako. Kapag wala si Fatima, tila walang buhay ang bahay.
Ikaw lang ang nagpapaiiba nito.” Tila huminto ang oras nang sabihin niya iyon. Hindi ko alam ang isasagot kaya ngumiti na lang ako at nagpaalam na magpapahinga na. Mula noon, naging mas madalas ang aming pag-uusap. Hindi na lang tungkol sa trabaho. Kumusta ang pamilya ko? Kumain na ba ako? Gusto ko bang sumabay sa kanya sa hapunan? Sa bawat simpleng pag-aalala niyang iyon, unti-unti akong natatangay.
[musika] Alam kong mali pero hindi ko maikakaila na may kakaiba akong ligaya na nararamdaman. Isang gabi matapos kong mapatulog si Nathan, nakita ko si Sir Hassan sa sofa na nagbabasa ng dokumento. “Maupo ka [musika] muna rito,” sabi niya habang tinatapik ang upuan sa tabi niya. Nag-atubili ako pero sabi niya ayos lang naman at malinis na ang bahay. Naupo ako nang kinakabahan.
Tahimik kami ng ilang minuto hanggang sa sabihin niyang, “Napakasipag mo araw-araw. Naglalaan ka ba ng oras para sa sarili mo?” Yumuko ako at sumagot, “Hindi po, sir. Ang oras ko ay para sa trabaho at para sa mga anak ko sa Pilipinas.” Tumango siya at malumanay na nagsalita. “Minsan sana mabigyan kita ng higit pa. Deserve mo ang higit pa sa buhay na ito.” Kinabahan ako sa tono ng boses niya.
Tumayo ako para umalis pero hinawakan niya ang braso ko. Hindi mahigpit, pero naramdaman ko ang init ng kanyang palad. “Marie,” bulong niya. Nanuyo ang lalamunan ko nang marinig ang pangalan ko mula sa kanya. “Alam kong mali ito,” malumanay niyang sabi. “Pero hindi ko mapigilan ang nararamdaman ko.” Naramdaman ko ang init ng kamay niya at alam kong mali ang sitwasyon.
May asawa siya at may pamilya ako sa Pilipinas. Pero sa mahabang panahon na walang yumayakap sa akin at walang nakakaramdam ng lambing, tila may apoy na biglang nagliyab sa loob ko. Ilang taon na akong walang lalaki sa buhay ko. Nang dumikit ang balikat niya sa akin, tila may kuryenteng dumaloy sa buong katawan ko. Mahina kong sinabi, “Sir, hindi po ito maganda.”
Ngumiti siya at sinabing, [musika] “Pero tila tama ang nararamdaman.” Bago ko pa man maisip na lumayo, dahan-dahan niyang inilapit ang kanyang mukha sa akin. Hindi mabilis at hindi rin biglaan. Tila binibigyan niya ako ng pagkakataon na makawala. Pero hindi ako gumalaw hanggang sa maramdaman ko ang kanyang mga labi sa akin. Mainit at puno ng lambing.
Napapikit ako at tila natulala sa nangyayari. [musika] Sa unang pagkakataon sa loob ng maraming taon, nakalimutan kong katulong lang ako sa bahay na iyon. [musika] Naghiwalay kami at pareho kaming tahimik. Ramdam ko ang init sa aking [musika] pisngi at hindi ko siya matingnan nang diretso. “Pasensya na,” bulong niya. “Hindi ko dapat ginawa iyon, pero hindi ko mapigilan.”
Tumayo ako at pinilit na ngumiti. “Kailangan ko na pong matulog, sir. Bukas marami pang gagawin.” Tumango siya at hindi na nagpumilit pa. “Good night, Marie.” Umalis ako papunta sa maliit kong silid, nanginginig pa rin ang katawan ko. [musika] Nakabalik na pero hindi ako nakatulog buong gabi. Akala ko pagkatapos noon ay iiwasan niya [musika] ako pero hindi iyon nangyari.
Kinabukasan, mas maingat siya pero mas ramdam ko ang paraan ng pagtingin niya sa akin. Kinalaunan, “Magtatrabaho ako mula sa bahay.” Sabi niya isang umaga. “Siguro magluto ka ng hapunan at sabay tayong kumain.” Tila isang ordinaryong utos pero ang tono niya ay may ibang kahulugan. Nang gabing iyon, maagang natulog si Nathan dahil napagod sa paaralan. Nagluluto ako sa kusina nang pumasok si Sir Hassan na may dalang alak para sa hapunan, sabi niya habang inilalapag ang bote.
Sabi ko ay hindi ako umiinom pero hinimok niya akong sumubok ng kaunti. Habang kumakain kami, ang usapan ay tungkol sa kanyang anak at sa trabaho. Pero kinalaunan, naging mas personal ito. “Matagal ka na ring nag-iisa,” sabi niya. Habang nakatingin sa akin, hindi ako nakasagot at bigla niyang hinawakan ang kamay ko sa mesa. Hindi ako bumitaw.
Mula roon, tuluyan na kaming natangay ng emosyon. [musika] Hindi ko na sasabihin ang detalye. Pero nang gabing iyon, bumigay ako sa lungkot at sa pakiramdam na may nakakaalala sa akin bilang isang babae at hindi lang bilang isang katulong. Mula noon, naging paulit-ulit ang mga gabi. Kapag tulog na si Nathan at tapos na ang lahat ng gawaing bahay, [musika] tatawagin niya ako sa sala.
“Halika, maupo ka rito sandali.” Hindi na ako nagdahilan pa. Minsan nag-uusap lang kami kung gaano siya kalungkot dahil laging wala si madam. Minsan naman ay hahawakan niya ang kamay ko o isasandal ang ulo niya sa balikat ko hanggang sa mauwi kami sa isang bawal na relasyon. Hindi ko maipaliwanag kung paano ako tuluyang natangay. Pero sa bawat salamat na ibinubulong niya at bawat yakap na ibinibigay niya, [musika] mas lalo akong bumibigay.
May konsensya ako at gabi-gabi akong nakahiga sa aking kama, nakatingin sa kisame at tinatanong ang sarili ko kung ano ang ginagawa ko. Paano kung malaman ng asawa niya? Paano kung matanggal ako sa trabaho at umuwi nang walang dala? Paano na ang mga anak ko sa Pilipinas? Pero pagsapit ng umaga, tila wala akong lakas na lumaban.
Dumating minsan si madam galing Europe na may mga dalang shopping bags. Pagod siya pero masaya sa kanyang negosyo. Inabutan pa niya ako ng maliit na kitchen towel mula sa hotel at malamig na nagsabing, “Para sa iyo ito, Marie.” Nagpasalamat lang ako at nag-iwas ng tingin [musika] kay Sir Hassan. Sabik na niyakap ni Nathan ang kanyang mommy pero sandali lang [musika] dahil naging busy na naman ito sa telepono.
Napansin ko ang tingin ni Sir sa akin at alam kong ako ang kanyang takbuhan sa mga oras na wala ang kanyang asawa. Isang araw nilagnat si Nathan kaya naiwan si Sir sa bahay para bantayan siya. Habang nakaupo kami sa tabi ng kama ng bata, sabi niya, “Inaalagaan mo siya na parang tunay na ina.” Hindi ko naitulak ang kamay niyang nakahawak sa balikat ko [musika] at muling kinuha ng kahinaan ang aming loob kahit nasa loob kami ng silid ng bata na mahimbing na natutulog.
[musika] Lumipas ang mga linggo at naulit ang aming lihim na relasyon. May bahagi ng puso ko na nagsimulang umasa kahit alam kong mali. Minsan [musika] habang kumakain sina Sir at Nathan, naiisip ko paano kung ako na lang talaga ang kasama nila. Pero mabilis ko ring iwinawaksi ang kaisipang iyon dahil isa lamang akong OFW na may sariling pamilya sa Pilipinas.
Isang gabi, biglang umuwi nang maaga si madam galing Singapore. Nabigla ako at halos mabitawan ang baso sa kusina. Pagbukas niya ng pinto, naabutan niya kami ni Sir Hassan na magkasama sa sala. Nanonood lang kami ng TV habang tulog si Nathan sa itaas nang biglang dumating si madam. “Anong ginagawa niyo?” [musika] tanong niya sa malamig na tono pero walang anumang hinala. “Wala.
Nanonood lang ng TV.” Sagot agad ni Sir Hassan. Tumango lang siya at dumiretso sa kanilang silid. Halos manginig ako sa kaba. Pagkatapos noon, kinausap ako ni Sir. “Mag-ingat ka sa susunod, Marie. Huwag kang tatabi sa akin kapag nandiyan siya.” Tumango lang ako pero alam kong hindi kami magtatagal nang ganito habambuhay.
Kung mahuhuli kami, tiyak na ako ang unang mawawalan ng trabaho at maaaring umuwing luhaan. Ang pang-araw-araw kong routine bilang housekeeper ay normal. Gising nang maaga, luto, linis, alaga. Pero kapag gabi na at tulog na si Nathan at wala si madam, lahat ay nagbabago. Tatawag si Sir mula sa sala. “Halika rito.” Nagsisimula ito sa simpleng usapan tungkol sa kanyang trabaho o sa aking mga anak sa Pilipinas.
Pero nagtatapos ito sa hawakan ng kamay [musika] at yakap na hindi ko na magawang tanggihan. Paulit-ulit iyong nangyari hanggang sa mas lalo akong mapalagay sa kanya. Kapag dumarating si madam, bumabalik kami sa normal. Ako ang yaya at siya ang amo. [musika] Pero may mga sandaling nahuhuli ko siyang nakatingin sa akin habang kumakain sila. At nang sabihin ni madam na magbibiyahe siyang muli sa susunod na linggo, alam naming dalawa kung ano ang ibig sabihin niyon. Hindi madali ang magtago.
Isang gabi ay nasa kusina kami at halos mahuli nang biglang umuwi nang maaga si madam mula sa business trip. “Anong ginagawa niyo?” Tanong niya. “Kumukuha lang ng tubig,” mahinahong sagot ni Sir. Tumango siya at pumasok sa silid. Halos hindi ako makahinga sa lakas ng tibok ng puso ko. Pero sa kabila ng takot at guilt, [musika] hindi ko maikakaila na nakasanayan ko na ang aming bawal na relasyon.
Hanggang sa mapansin ko ang mga senyales sa aking katawan. Ilang linggo na akong hindi dinadatnan at madalas akong nahihilo. Isang araw sa aking day off, [musika] bumili ako ng pregnancy test at ginawa ito sa aking maliit na silid. Nang makita ko ang dalawang guhit, tila gumuho ang mundo ko. Alam kong iyon ang bunga ng aming paulit-ulit na pagkakamali. Mula noon, hindi na ako makatulog gabi-gabi.
Hindi ko alam kung paano ko haharapin si Sir, lalo na ang kanyang asawa at higit sa lahat, ang aking mga anak sa Pilipinas. Malapit na ang pagtatapos ng aking kontrata pero hindi ko alam kung makakapaghintay pa ako. Isang umaga habang naghahanda ng almusal, naglakas-loob akong kausapin si Sir. “Sir, pwede po ba tayong mag-usap?” “Oo, Marie, ano iyon?” Sagot niya.
Huminga ako nang malalim. [musika] “Sa tingin ko po kailangan ko nang bumalik sa Pilipinas.” Nabigla siya at nagtanong kung may nangyari ba. Sabi ko ay nami-miss ko na ang aking mga anak at kailangan nila ako. Tiningnan niya ako at sinabing, [musika] “At si Nathan, kailangan ka rin niya. Hindi ako nakasagot dahil totoo iyon.” Nang hapon ding iyon habang naglalaro kami ni Nathan, [musika] sinabi ko sa kanya, “Nathan, baka umuwi na si Yaya sa Pilipinas.”
Huminto siya at niyakap ako nang mahigpit. [musika] “No yaya, stay here. Do not go.” Ang yakap niyang iyon ay mas lalong nagpadurog sa akin. Alam ko na anuman ang maging desisyon ko, [musika] may masasaktan at may mawawala. Niyakap ako ni Nathan nang mahigpit sa leeg [musika] at halos hindi ako makahinga. “Ayaw kong umalis ka. [musika] Iiyak ako kapag umalis ka.”
Sabi niya habang umiiyak. Tila tinusok ang puso ko dahil hindi lang ito isang batang umiiyak. [musika] Nararamdaman kong mahal niya ako na parang tunay na ina. Nang gabing iyon nang kinausap ko si Sir Hassan at sinabing buntis ako, natigilan siya pero hindi siya umatras. [musika] Totoo siya sa sinabi niya. Tumango ako at sinabi niya, “Kung ganoon, aalagaan kita.
Susuportahan kita at ang bata. Huwag kang matakot.” Pero alam kong hindi ganoon kadali ang lahat. May asawa siya. May pamilya ako sa Pilipinas at ang lahat ay maaaring mabunyag anumang oras. Kaya nagpasya akong umuwi sa Pilipinas bago pa may makatuklas. Pero bago ako umalis, [musika] kinausap niya akong muli.
“Marie, pagkapanganak mo, bumalik ka. Dodoblehin ko ang sahod mo. [musika] Aayusin ko ang lahat. Kailangan ka ni Nathan. Kailangan kita.” Tila natakpan ako ng langit at lupa. Doble sahod. Ibig sabihin ay mas magandang buhay para sa aking mga anak. Mas malaking ipon, mas mabilis na kinabukasan. At higit sa lahat, may isang lalaki na nagsasabing hindi ako pababayaan.
Pero kapalit nito, ang pagbabalik sa isang lihim na relasyon na maaaring sumabog anumang oras. Ngayon ay narito na ako sa Pilipinas. [musika] Dala ang bata sa aking sinapupunan at iniisip araw-araw kung ano ang tamang gawin. Babalik ba ako sa Qatar pagkapanganak dahil sa doble sahod at pangako ng suporta? O mananatili na lang ako rito para sa katahimikan ng aking konsensya at para sa aking mga anak.
Maraming salamat sa pakikinig sa aking OFW story. Bilang isang host, hindi madaling sagutin ang sitwasyon ni Marie. Sa isang banda, may responsibilidad, may tukso ng mas malaking kita, at may emosyon na hindi basta-basta mapuputol. Sa kabilang banda, may dignidad, [musika] may panganib at may mga anak na umaasa sa kanya.
Kung ikaw ang nasa sitwasyon ni Marie, babalik ka ba para sa mas malaking sahod at sa lalaking nangakong aalagaan ka? O pipiliin mong isara na nang tuluyan ang pintong iyon kahit maging mas mahirap ang buhay? Maraming salamat sa pananatili hanggang sa dulo ng kuwentong ito. Kung mayroon din kayong kuwentong nais ibahagi.