Sa gitna ng tumitinding tensyon sa pandaigdigang pulitika at ang nagbabadyang banta ng digmaan sa Middle East, isang hindi inaasahang balita ang yumanig sa mga diplomatikong bilog sa buong mundo. Habang ang mga malalaking kapangyarihan tulad ng Estados Unidos, sa ilalim ng administrasyon ni Donald Trump, ay nahaharap sa masalimuot na ugnayan sa Iran, ang Pilipinas ay tila nakahanap ng isang pambihirang puwang ng pagkakaibigan at kooperasyon. Sa ilalim ng direktiba ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. (PBBM), ang Pilipinas ay nakakuha ng isang espesyal na katayuan mula sa pamahalaan ng Iran—isang hakbang na itinuturing ng marami bilang isang “diplomatic masterstroke” na magliligtas sa ekonomiya ng bansa.
Ang balitang ito ay hindi lamang tungkol sa simpleng pagkakaibigan ng dalawang bansa; ito ay tungkol sa seguridad ng ating enerhiya at ang kaligtasan ng libu-libong Filipino seafarers. Sa isang pulong na naganap kamakailan, ipinahayag ni Iranian Ambassador to the Philippines Yusuf Ismail Zade ang isang malaking rebelasyon: sa ilalim ng bagong Supreme Leader na si Ayatollah Mojtaba Khamenei, ang relasyon ng Iran at Pilipinas ay inilarawan bilang “even brighter” o mas maliwanag pa kaysa sa dati. Ang pahayag na ito ay may malalim na kahulugan, lalo na’t kilala ang Iran sa kanilang matinding paninindigan laban sa mga polisiya ng Estados Unidos.
Ang Utos ng Pangulo: Siguruhin ang Langis at Kaligtasan
Hindi nag-aksaya ng panahon si Pangulong Marcos Jr. Nang makita ang panganib sa Strait of Hormuz—ang kritikal na daluyan kung saan dumadaan ang halos lahat ng suplay ng langis sa mundo—agad niyang iniutos sa Department of Foreign Affairs (DFA) na makipag-ugnayan sa Iran. Sa direktang utos ng Pangulo, nakipagpulong si DFA Secretary Maria Teresa Lazaro, kasama si Energy Secretary Sharon Garin, kay Ambassador Zade upang hilingin ang isang “safe passage” para sa mga barkong may bandila ng Pilipinas.
Ang Strait of Hormuz ay itinuturing na “choke point” sa pandaigdigang kalakalan ng langis. Ang anumang pagbabara o gulo sa lugar na ito ay maaaring magdulot ng mabilis na pagtaas ng presyo ng petrolyo, na direktang tatama sa bulsa ng bawat Pilipino. Alam ni PBBM na 98% ng ating crude oil ay nanggagaling sa Middle East, kaya naman ang negosasyong ito ay hindi lamang usaping pulitikal, kundi usaping sikmura at ekonomiya.
Special Treatment sa Gitna ng Kaguluhan
Ang resulta ng nasabing pakikipag-ugnayan ay higit pa sa inaasahan. Ayon sa mga ulat, ang Iran ay nagpahayag ng kahandaang tulungan ang Pilipinas. Sa katunayan, itinalaga ng Iran ang Pilipinas bilang isang “non-hostile country.” Ibig sabihin nito, habang ang mga military facilities at mga barko ng ibang bansa ay maaaring maging target ng tensyon, ang mga barkong Pilipino at ang ating mga marino ay bibigyan ng katiyakan na hindi gagalawin. Sila ay papayagang dumaan nang “unhindered at expeditious”—o walang hadlang at mabilis—sa Strait of Hormuz.
Ang pabor na ito ay isang malaking sampal sa mga kritiko na nagsasabing ang pagiging malapit ng Pilipinas sa Estados Unidos ay magdudulot ng panganib sa ating relasyon sa ibang bansa sa Middle East. Sa halip, naipakita ng administrasyong Marcos ang tinatawag na “strategic autonomy.” Nagawa nating panatilihin ang ating alyansa sa Amerika habang nakakakuha ng respeto at pabor mula sa mga bansang itinuturing na katunggali ng Washington. Ayon sa Iranian Ambassador, nirerespeto ng Iran ang “political independence” ng Pilipinas, isang pagkilala na bihirang ibigay sa mga bansang malapit na kaalyado ng US.
Ang Epekto sa Ekonomiya at sa mga Marino
Para sa ating mga marino, na siyang itinuturing na mga bagong bayani ng bansa, ang kasunduang ito ay isang “iron-clad guarantee” ng kanilang kaligtasan. Libu-libong Pilipino ang nagtatrabaho sa mga oil tankers na bumabagtas sa mapanganib na katubigan ng Middle East. Ang katiyakang ibinigay ng Iran ay nagbibigay ng kapanatagan hindi lamang sa mga marino kundi pati na rin sa kanilang mga pamilya sa Pilipinas.
Sa aspeto naman ng ekonomiya, ang tagumpay na ito ay literal na magliligtas sa bansa mula sa posibleng krisis sa enerhiya. Sa panahong ang presyo ng bilihin ay sensitibo sa paggalaw ng presyo ng langis, ang pagkakaroon ng garantisadong suplay ay isang malaking panalo para sa bawat tahanan. Hindi tayo nasama sa unang listahan ng mga bansang binigyan ng ganitong pabor, tulad ng China, Russia, at India, ngunit dahil sa bilis ng aksyon ni PBBM at ng kanyang diplomatic team, mabilis tayong nakapasok sa tinatawag na “circle of friends” ng Iran.
Isang Pananaw ng Pag-asa at Kapayapaan
Ang kaganapang ito ay nagsisilbing paalala na sa mundo ng diplomasya, ang pagrespeto at tapat na pakikipag-usap ay higit na mabisa kaysa sa pananakot o pakikipaggiyera. Ang pagbabor ng Iran sa Pilipinas ay bunga ng isang maingat at matalinong panlabas na polisiya na inuuna ang interes ng mamamayang Pilipino. Sa gitna ng gulo ng mundo, ang Pilipinas ay nakahanap ng paraan upang protektahan ang kanyang sarili at ang kanyang kinabukasan.
Ang kwentong ito ay hindi lamang tungkol sa langis at barko; ito ay tungkol sa dignidad ng isang maliit na bansa na marunong makipagsabayan sa mga higante. Ito ay isang tagumpay na dapat ipagmalaki ng bawat Pilipino, isang patunay na ang ating boses ay naririnig at ang ating kaligtasan ay prayoridad. Sa huli, ang “brighter future” na binanggit ng Iranian Ambassador ay hindi lamang para sa ugnayan ng dalawang bansa, kundi para sa mas matatag at mas ligtas na Pilipinas sa harap ng mga pandaigdigang pagsubok.
