Sa gitna ng lumalalang ingay sa politika ng bansa, muling naging sentro ng kontrobersya ang Department of Education (DepEd) matapos ang sunod-sunod na rebelasyon sa naganap na pagdinig sa Kongreso. Hindi lamang ang usapin ng P150 milyong confidential funds ang naging mitsa ng diskusyon, kundi pati na rin ang mga alegasyon ng korapsyon sa pagpapatayo ng mga paaralan na direktang tumatama sa integridad ng mga dating opisyal ng kagawaran.

Ang pagdinig ay nagbukas ng isang “Pandora’s box” ng mga kuwestiyonableng transaksyon. Isa sa pinaka-mainit na bahagi ng sesyon ay ang pagtestigo ni Undersecretary Annalyn Sevilla para sa Finance. Sa kanyang pahayag, kinumpirma ni Sevilla na sa ilalim ng pamumuno ni dating DepEd Secretary at ngayo’y Vice President Sara Duterte, sa kauna-unahang pagkakataon sa kasaysayan ng kagawaran, ay nagkaroon ito ng “Confidential Expense” na nagkakahalaga ng P150 milyon noong 2023 [29:57]. Ayon sa kanya, ang pondo ay inilabas sa pamamagitan ng mga tseke na nagkakahalaga ng P37.5 milyon kada quarter bilang ‘cash advance’ sa isang Special Disbursing Officer na kinilalang si Edward Fajarda [32:01].

Dito nagsimulang uminit ang talakayan nang kuwestiyunin ni Senior Deputy Speaker Dong Gonzalez ang paraan ng pagdadala ng ganito kalaking halaga ng cash. Sa isang detalyadong pagtatanong, binigyang-diin ng mambabatas ang pisikal na bigat at seguridad ng pagdadala ng milyun-milyong piso sa loob ng opisina ng DepEd, lalo na’t ang mga ito ay kinuha sa Land Bank sa anyo ng cash [42:38]. Ang kawalan ng malinaw na liquidation report na makikita sa regular na accounting ng DepEd ay lalong nagdagdag sa hinala ng publiko [44:04].

Ngunit hindi lang doon natapos ang pasabog. Mas naging personal at matindi ang akusasyon nang humarap si Congressman Johnny Pimentel. Diretsahan niyang binira ang dating Undersecretary for School Infrastructure and Facilities na si Epimaco Densing III. Ayon kay Pimentel, may mga ulat na nakarating sa kanya na si Densing ay umano’y humihingi ng “komisyon” o suhol mula sa mga mambabatas kapalit ng pag-apruba sa mga school building projects [17:02].

Isinalaysay ni Pimentel ang isang partikular na insidente sa Surigao del Sur kung saan ang nakaplano nang budget para sa mga paaralan sa Tagbina at Barobo ay biglang nakansela matapos siyang tumanggi na makipag-usap sa isang “close friend” ni Densing na nag-aalok umano ng negosasyon [16:12]. “Papatunayan ko sa next hearing… he is a very corrupt person,” deklara ni Pimentel habang tinatawag ang opisyal na isang “pathological liar” [24:05]. Ang mga proyektong ito, na dapat sana ay magbibigay ng disenteng silid-aralan sa libu-libong estudyante, ay tila naging biktima ng “anomalous practices” sa loob ng kagawaran [20:14].

Sa kabilang banda, hindi naman nanahimik si Vice President Sara Duterte. Sa mga naunang pahayag, binatikos niya ang tila “deception” o panlilinlang na nangyayari sa paligid ng administrasyon. Binigyang-diin niya na kapag ang isang tao ay naging Presidente o nasa mataas na posisyon, hindi na dapat mahalaga ang sariling nararamdaman o stress, kundi ang nararamdaman ng taong bayan [00:28]. Ang palitan na ito ng mga pahayag ay nagpapakita ng lumalalang lamat sa relasyon ng mga dating magkakampi sa politika.

Ang isyung ito ay hindi lamang usapin ng pera; ito ay usapin ng moralidad sa serbisyo publiko. Habang ang bansa ay humaharap sa kakulangan ng mga silid-aralan at kagamitan sa pagtuturo, ang bawat sentimo na nawawala o hindi maipaliwanag ay isang malaking dagok sa kinabukasan ng kabataang Pilipino. Ang Kongreso ay nag-isyu na ng subpoena laban kay Edward Fajarda upang pilitin itong humarap at magpaliwanag kung saan nga ba napunta ang bilyong pondo ng bayan [55:51].

Ang mga rebelasyong ito ay nagsisilbing paalala na ang transparency at accountability ay hindi dapat opsyon lamang, kundi isang obligasyon ng bawat nakaupo sa pwesto. Mananatiling mapagmatyag ang publiko habang unti-unting hinihimay ang katotohanan sa likod ng mga pader ng Department of Education. Abangan ang mga susunod na pagdinig dahil tiyak na mas marami pang detalye ang lalabas na yayanig sa pundasyon ng ating pamahalaan.

Full video: