Breaking news, isang fire volunteer sa Tondo. Ang limang miyembro ng sindikato ay diumano’y sadyang kinulong sa loob ng nasusunog na gusali. Panoorin. Ang video na nakuha mula sa isang lumang cellphone ay sapat na para mangilabot ang sinuman. Sa harap ng isang gusaling nilalamon ng malaking apoy, maririnig ang mga sigaw ng desperasyon at takot mula sa loob.

Ngunit sa gitna ng usok at matinding init, nakatayo ang isang lalaking kilala ng lahat bilang si Mang Cesar. Matagal na siyang volunteer firefighter, suot ang kanyang luma at maduming protective gear, ngunit ngayong gabi, hindi siya narito para magligtas; hawak niya ang dulo ng hose na may sapat na presyon para baliin ang mga buto ng sinumang tamaan nito. Ngunit hindi niya ito itinututok sa apoy.

Nakatitig lang siya sa tanging pintuan na labasan. Bawat pagtatangka ng mga tao sa loob na tumakas ay binabantayan. Ang mga nakulong sa loob ay mga miyembro ng fire gang, ang mga kriminal na pumatay sa kanyang asawa sa isang arson attack. Sa pagkakataong ito, ang apoy na sila mismo ang nagmitsa ang magsisilbing libingan habang si Mang Cesar ang nagsisilbing guwardiya ng kanilang impiyerno.

Ito ay isang kuwento ng paghihiganti na walang halong magic kundi purong galit at kapangyarihan ng tubig. Bago natin silipin ang madilim na sikretong ito, huwag kalimutang mag-subscribe sa aming channel at mag-comment kung mula sa anong lungsod kayo nanonood para maisama namin kayo sa susunod nating talakayan. Ang matinis na alingawngaw ng sirena ay hindi lamang ingay sa gitna ng naghihingalong gabi ng Maynila.

Para kay Mang Cesar, ito ay isang tawag ng tungkulin na nakatanim na sa kanyang sistema sa loob ng mahigit tatlong dekada. Sa edad na 55, ang bawat galaw niya ay sinasabayan ng langitngit ng mga masasakit na kasukasuan. Ngunit sa sandaling marinig niya ang radyo at ang mabilis na pagtibok ng TXT Fire alert sa kanyang lumang cellphone, nawawala ang lahat ng sakit.

Mabilis siyang bumangon mula sa kanyang papag. Ang maliit na silid na puno ng amoy ng luma at tuyong usok ay tila sumasabay sa kanyang pagmamadali. Isinuot niya ang kanyang bunker gear, ang makapal na protective jacket na hindi na dilaw kundi kulay abo na dahil sa kapal ng mantsa ng uling at dumi. Mula sa libu-libong sunog na kanyang hinarap, ang kanyang helmet na puno ng gasgas at bahagyang natunaw sa gilid, ang nagsisilbing korona ng isang lalaking paulit-ulit na humarap sa kamatayan at nabuhay.

Naghihintay sa labas ang kanilang lumang fire truck. Hindi ito kasing kintab ng mga bagong modelo sa ibang bansa ngunit ang makinang ito ay may sariling kaluluwa. Sa bawat pag-ugong ng makina nito, tila nagrereklamo ang bakal sa bigat ng tubig at kagamitang dala nito. Tumalon si Mang Cesar sa passenger seat. Ang kanyang mga kamay, magaspang at may mga peklat ng paso, ay mahigpit na humawak sa hawakan.

Habang binabagtas nila ang makikitid na eskinita ng Tondo, makikita ang galing ng kanilang driver sa pag-iwas sa mga nakaparadang tricycle, sampayan, at mga taong lumalabas sa kanilang mga barung-barong. Dahil sa takot, ang tunog ng sirena ay nagpapakaba sa maraming tao. Ngunit para sa komunidad, ang makita ang mukha ni Mang Cesar sa loob ng truck ay nagbibigay ng kakaibang kapanatagan.

Siya ang simbolo ng pag-asa sa gitna ng nagbabadyang impiyerno. Ang pagpasok sa mga eskinita ay parang pagsuot ng paa sa butas ng karayom. Ang mga volunteer firefighter ay kailangang maging mabilis at alerto dahil bawat segundong mawala ay nangangahulugan ng buhay o pangarap na magiging abo. Nakakita si Mang Cesar ng usok sa malayo, isang itim na halimaw na lumalamon sa madilim na langit.

Hindi ito ang unang pagkakataon na nakakita siya ng ganito, ngunit may kakaibang bigat sa kanyang dibdib. Sa tuwing nakakakita siya ng apoy, naaalala niya ang gabing nagpabago sa kanyang buhay. Ang gabing nakita niyang nasunog ang sarili niyang bahay. Ang gabing narinig niya ang huling sigaw ng kanyang asawa bago ito tuluyang nilamon ng apoy.

Noon, akala ng lahat ay aksidente lang ang lahat. Isang faulty wiring, isang simpleng pagkakamali. Ngunit ang uling sa kanyang puso ay nagsasabing may mali at ang natunaw na galon ng gasolina na nahanap niya sa ilalim ng kanilang kama pagkatapos ng rescue ay ebidensyang hindi niya malilimutan. Dumating sila sa pinangyarihan ng sunog, isang hanay ng mga bahay na gawa sa kahoy at yero.

Ang isa ay kasalukuyang kinakain ng apoy. Binati sila ng init bago pa man sila makababa ng truck. Mabilis na kumilos si Mang Cesar. Sa kabila ng kanyang edad, mas mabilis siyang kumilos kaysa sa kanyang mga mas batang kasamahan. Hawak niya ang dulo ng hose, ang mabigat na nozzle na tila naging extension na ng kanyang mga kamay. Nagsimulang dumaloy ang tubig.

Ang presyon ay sapat na para itumba ang isang malaking lalaki. Ngunit alam ni Mang Cesar kung paano ito paamuhin. Sa bawat bugso ng tubig, tila sinusubukan niyang apulahin hindi lang ang apoy sa harap niya kundi pati na rin ang galit na nag-aapoy sa loob ng kanyang pagkatao. Nagsisigawan ang mga tao sa paligid. Ang ilan ay pilit na isinasalba ang kanilang mga gamit habang ang iba ay umiiyak na lamang sa gilid ng kalsada.

Sa gitna ng kaguluhan, nananatiling tenang si Mang Cesar. Ang kanyang paningin ay nakatuon sa isang diskarte kung paano mapipigilan ang pagkalat ng apoy sa ibang bahay. Ito ang buhay ng isang volunteer firefighter sa Pilipinas. Walang sahod, kulang sa kagamitan ngunit puno ng determinasyon. Nilalapitan siya ng mga tao. Tinatawag ang kanyang pangalan. Humihingi ng tulong.

Mang Cesar, ang bahay namin ito. Mang Cesar, tulungan niyo po kami. Bawat pakiusap ay tila tumatama sa kanyang konsensya. Naaalala niya ang sarili niyang pagkabigo noong kailangan din niya ng tulong. Habang nagpapatuloy ang operasyon, napansin ni Mang Cesar ang isang grupo ng mga lalaki sa hindi kalayuan. Hindi sila taga-roon. Hindi sila tumutulong, kundi nanonood lang na may kakaibang ngiti sa kanilang mga labi habang pinagmamasdan ang nasusunog na gusali.

Ang kanilang mga mata ay hindi puno ng takot o awa kundi ng tagumpay. Dito nagsimulang tumindi ang hinala ni Mang Cesar. Alam niya ang kuwento tungkol sa mga binabayarang kriminal na nagsusunog ng mga komunidad para mapabilis ang land clearing para sa malalaking korporasyon o para sa mga ilegal na interes. Ang kanilang paraan ay laging pareho.

Gasolina sa madaling araw kapag ang lahat ay mahimbing na natutulog. Ang routine ni Mang Cesar ay hindi lamang tungkol sa pagpatay ng apoy. Ito ay tungkol sa pagmamasid sa mga anino sa likod ng apoy. Pagkatapos ng bawat sunog, habang ang lahat ay nag-iimpake ng kanilang mga gamit at ang mga biktima ay nagsisimulang maghanap ng matutuluyan, nananatili si Mang Cesar sa paligid. Naghahanap siya sa mga guho.

Tinitingnan ang pinagmulan ng apoy. Hinahanap ang amoy na hindi kailanman nawawala. Ang amoy ng gasolina na hindi dapat naroon. Ang kanyang pagiging firefighter ay naging maskara na lamang para sa kanyang tunay na misyon. Siya ang tagapagtanggol ng mga mahihirap. Ang guwardiya sa dilim na naghihintay ng tamang pagkakataon para maghiganti.

Sa loob ng fire station, pagkatapos ng operasyon, ang lahat ay pagod at madumi. Ang usok ay tila pumasok na sa kanilang mga baga. Naghuhugas ng mukha si Mang Cesar ngunit ang uling sa paligid ng kanyang mga mata ay tila tumatangging matanggal. Tiningnan niya ang kanyang repleksyon sa basag na salamin. Ang nakikita niya ay isang lalaking nawala na ang lahat.

Isang lalaking ang tanging natitira na lamang ay ang kanyang tungkulin at ang kanyang galit. Nagtatawanan ang kanyang mga kasamahan. Pinag-uusapan ang panganib na kanilang hinarap. Ngunit nananatiling tahimik si Mang Cesar. Alam niyang ang susunod na sunog ay hindi ordinaryo. Alam niyang ang mga aninong nakita niya kanina ay lilitaw muli. At sa susunod, hindi lang tubig ang dadalhin niya.

Ang paggalang ng komunidad kay Mang Cesar ay walang katulad. Siya ang taong tinatawag kapag may pusang nasa itaas ng puno, kapag may LPG leak o kapag ang apoy ay tila hindi na makontrol. Ngunit sa kabila ng lahat ng parangal at pasasalamat, nakararamdam si Mang Cesar ng isang malaking butas sa kanyang puso. Ang hustisya sa bansang ito ay tila usok na madaling tangayin ng hangin at alam niya na kung hindi siya kikilos, walang mangyayari.

Ang routine ng kanyang buhay. Ang sirena, ang pagtakbo, ang pag-wisik at ang pag-uwi sa isang bakanteng bahay ay isang siklo na malapit na niyang wakasan. Nang gabing iyon, habang ang usok mula sa huli niyang inapulang sunog ay nananatili pa rin sa kanyang damit, umupo si Mang Cesar sa kanyang maliit na mesa. Inilabas niya ang isang lumang larawan ng kanyang asawa. Ang mga gilid nito ay bahagya ring sunog.

Isang paalala ng trahedyang naganap. Hawak niya ang kanyang nozzle, ang bakal na naging saksi sa kanyang pagdurusa. Bukas tutunog muli ang sirena. Bukas may isa na namang bahay na masusunog. Ngunit bukas, ang tubig na lalabas sa kanyang hose ay hindi lamang gagamitin para patayin ang apoy kundi para ikulong ang mga halimaw sa loob ng impiyernong sila mismo ang gumawa.

Siya ang tagapangalaga ng mga abo at dumarating na ang kanyang oras. Ang katahimikan ng gabi ay binalot ng isa pang radio alert. At sa pagkakataong ito, ang mga mata ni Mang Cesar ay hindi na naghahanap ng tubig. Naghahanap sila ng hustisya. Bawat hakbang ni Mang Cesar sa ibabaw ng mga abo ng sarili niyang bahay ay naglalabas ng mahinang langitngit ng sunog na kahoy at bitak na semento. Para sa isang taong naglaan ng tatlong dekada sa paglaban sa sunog.

Ang makita ang sarili niyang buhay na naging tumpok ng itim na uling ay isang balintuna na mahirap tanggapin. Ang hangin ay mabigat pa rin sa amoy ng usok. Isang amoy na dati ay simbolo ng kanyang tungkulin ngunit ngayon ay naging silo na sumasakal sa kanyang leeg. Hindi siya narito para magluksa kundi para maghanap ng mga sagot na hindi maibibigay ng opisyal na ulat ng mga awtoridad.

Sinasabi ng imbestigasyon na ang sanhi ng sunog ay faulty electrical wiring, isang pilay na dahilan na madalas ibigay kapag ang mga opisyal ay ayaw nang maghukay nang malalim. Ngunit kilala ni Cesar ang kanyang bahay. Alam niya kung gaano siya kahigpit sa pagpapanatili ng electrical wiring dahil alam niya ang panganib ng sunog. Sa kanyang isip, may mali sa kuwentong ito.

Lumuhod siya sa gitna ng sala kung saan dati nakatayo ang kanilang hapag-kainan. Ang kanyang mga kamay, na may mantsa ng uling, ay nagsimulang maghukay sa ilalim ng bumagsak na yero at sunog na mga tabla. Ang init ay nananatili pa rin sa ilalim ng mga abo. Tila ito ay isang paalala na ang impiyerno ay hindi kailanman umaalis sa lugar na iyon. Pagkatapos ng ilang minutong paghahalungkat, naramdaman ng kanyang mga daliri ang isang bagay na matigas at hindi bahagi ng istruktura ng bahay.

Dahan-dahan niya itong hinila palabas. Ito ay isang natunaw at madikit na piraso ng dilaw na plastik. Isang galon ng gasolina. Kahit na ang malaking bahagi nito ay nasunog na, ang natitirang amoy ng langis ay sapat na para pabilisin ang tibok ng kanyang puso at patigasin ang kanyang panga. Hindi ito aksidente. Hindi kailanman nagkaroon ng galon ng gasolina sa loob ng kanilang bahay. Ang pagkamatay ng kanyang asawa ay hindi trahedya ng pagkakataon kundi isang planadong pagpatay.

Ang galit na naramdaman ni Cesar ay hindi sumabog na parang apoy. Ito ay naging malamig at kasing talim ng yelo. Naalala niya ang balita tungkol sa land clearing sa kanilang bayan. Maraming lumang bahay at mga squatters’ area ang misteryosong nasusunog para bigyang-daan ang mga dambuhalang condominium at mall. Ngunit hindi niya akalain na ang kanyang maliit na tahanan ay magiging bahagi ng estadistikang ito.

Sa sandaling iyon, ang imahe ni Cesar bilang tagapagligtas ay nagsimulang magbago. Ang kanyang pagmamahal sa komunidad ay napalitan ng isang madilim na determinasyon. Itinago niya ang natunaw na galon sa loob ng kanyang lumang bunker gear, ang kanyang maduming jacket na nakasaksi sa libu-libong sunog, at tumayo siya na may bagong layunin. Lumipas ang ilang gabi at si Cesar ay naging isang anino sa sarili niyang baranggay.

Hindi siya natutulog. Sa halip, ginugol niya ang oras sa pagmamasid sa madidilim na eskinita gamit ang kanyang lumang fire truck, ang TXT Fire gaya ng alam ng lahat. Nakikiramay ang komunidad sa kanya. Iniisip nila na ang kanyang palaging paggala ay bahagi lamang ng kanyang trauma at labis na dedikasyon sa trabaho. Hindi nila alam na ang kanyang mga mata ay hindi naghahanap ng usok kundi ang mga taong nagsisimula nito.

Alam ni Cesar na ang mga arsonist ay hindi hihinto sa isang bahay lang. Ang fire gang ay may pattern at ang susunod nilang target ay hindi mahirap hulaan. Isang gabi habang ang buwan ay natatakpan ng makapal na ulap, nakita niya sila. Tatlong lalaking naka-hooded jacket ang mabilis at tahimik na kumilos sa likod ng isang malaking armacen o lumberyard sa dulo ng kalsada.

Ang bodega na iyon ay luma at puno ng tuyo at madaling magliyab na kahoy. At ang mas masakit pa rito, nagsisilbi itong pansamantalang tirahan para sa ilang pamilyang walang tirahan at mga batang kalye. Ang mga lalaking ito ay hindi mga firefighter. Sila ang mga halimaw na lumilikha ng trabaho para sa mga taong tulad ni Cesar. Nakita niya ang isa sa kanila na may dalang galon na eksaktong katulad ng nakita niya sa mga abo ng kanyang bahay.

Ang paraan ng kanilang paggalaw at ang kawalan ng takot sa kanilang mga aksyon ay nagpapatunay na sanay na sila sa gawaing ito. Hindi kumilos si Cesar para tumawag ng pulis. Alam niya na sa mundong ito, ang hustisya ay madalas nabibili o masyadong mabagal para sa mga nawalan ng lahat. Ang kanyang kamay ay mahigpit na nakahawak sa manibela ng kanyang truck. Pinanood niya ang mga lalaki habang dahan-dahan nilang ibinubuhos ang likidong kamatayan sa paligid ng mga poste ng bodega.

Bawat patak ng gasolina ay tila isang insulto sa alaala ng kanyang asawa. Naging mabigat ang kanyang paghinga ngunit kontrolado. Sa kanyang isip, bumubuo na siya ng isang planong hindi itinuturo sa anumang firefighting manual. Hindi ito tungkol sa pagliligtas ng ari-arian. Ito ay tungkol sa pagpaparusa sa mga hindi mapaparusahan ng batas.

Habang naglalabas ng lighter ang isa sa mga lalaki, saglit na tumama ang apoy nito sa kanyang mukha. Nagpapakita ng isang ngising puno ng kasamaan at kawalang-bahala sa buhay ng iba. Para sa kanila, ang bodegang ito ay isa lamang sagabal sa negosyo. Isang bagay na dapat burahin kapalit ng pera mula sa malalaking korporasyon. Ngunit para kay Cesar, ang bodega ang magiging silid ng kanilang hatol.

Hinayaan niya silang itapon ang lighter. Hinayaan niyang ang maliliit na asul at kulay kahel na apoy ay magsimulang gumapang sa tuyong kahoy. Sa sandaling sumiklab ang unang malaking apoy, doon lamang kumilos si Cesar. Ngunit hindi niya binuksan ang kanyang sirena. Walang babala, walang radio call. Bumaba siya ng truck sa bilis na hindi akma sa kanyang edad.

Bawat aksyon ay kalkulado. Habang nagmamadaling tumakas ang mga arsonist patungo sa kanilang naghihintay na sasakyan sa dilim, nalaman nilang ang daan palabas sa likod ng bodega ay hindi na madaanan. Sa gitna ng kaguluhan, mabilis na hinarangan ni Cesar ng mabibigat na debris at ilang sako ng semento ang paligid ng lugar para harangan ang tanging labasan sa likod.

Ang tunog ng naglalagablab na apoy ay nagsimulang lumakas, nilalamon ang mga tuyong gamit sa loob. Ang mga sigaw ng mga tao sa loob ng bodega ay nagsimulang marinig. Ngunit bago pa man may makalapit para tumulong, nalaman ng fire gang na sila ay nakulong sa pagitan ng apoy na sila ang nagsimula at isang pader na hindi nila kayang gibain nang mabilis. Nakatayo si Cesar sa harap ng pangunahing pinto, ang tanging natitirang labasan.

Hawak na niya ngayon ang dulo ng kanyang hose, ang tansong nozzle na kumikinang sa ilalim ng liwanag ng apoy. Walang emosyon ang kanyang mukha. Isang maskara ng uling at pawis. Nakita niya ang mga anino ng tatlong lalaking tumatakbo patungo sa pinto. Takot na ang makikita sa kanilang mga galaw habang ang init ay nagsisimulang sumunog sa kanilang balat. Marahil ay akala nila naroon siya para tulungan silang makalabas.

Ngunit nang itaas ni Cesar ang hose, hindi ito itinutok sa bubong o sa mga pader para patayin ang apoy. Ang dulo ng hose ay nakatutok nang direkta sa gitna ng pinto. Naghihintay sa unang susubok na lumabas. Sa sandaling iyon, natapos na ang tungkulin ni Cesar bilang firefighter at nagsimula na ang kanyang papel bilang tagapagdala ng madilim na hustisya. Bata pa ang gabi at ang apoy ay nagsisimula pa lamang maging gutom.

Alam ni Cesar na ang lakas ng tubig ay kayang pumatay gaya ng apoy at handa siyang gamitin ang dalawang elemento para tapusin ang siklo ng karahasang ito. Ang bodega ay nagmukhang isang malaking pugon at sa labas ay handa na ang guwardiya ng impiyerno na ilabas ang kanyang bangis. Nang gabing iyon, walang makakatakas sa poot ng isang lalaking wala nang natira kundi ang kanyang tungkulin at ang kanyang galit.

Ang tunog ng makina ng truck na nagbobomba ng tubig ang naging tanging musika. Sa gitna ng nagngangalit na apoy, isang babala na bawat aksyon ay may katumbas na kabayaran. At para kay Cesar, ang bayad na iyon ay dapat bayaran sa dugo at abo. Ang kadiliman ng gabi sa gilid ng riles ay tila isang malaking kumot na sinusubukang takpan ang lahat ng kasalanan ng lungsod.

Dito sa madilim na sulok ng isang lumang bodega sa labas ng Maynila, nakatayo si Mang Cesar hindi bilang isang bayaning handang tumulong kundi bilang isang aninong naghihintay sa kanyang biktima. Ang hangin ay malagkit at mabigat, dala ang masangsang na amoy ng kanal at ang alat ng dagat na malapit lang. Ang kanyang lumang bunker gear, ang jacket na nangingitim na sa dumi, langis, at uling, ay parang mabigat na baluti na nagpapaalala sa kanya ng bawat sunog na hinarap niya sa loob ng mahabang panahon.

Ngunit ang gabing ito ay iba sa lahat. Ngayong gabi, ang tubig na karaniwang instrumento niya sa pagliligtas ng buhay ay magiging kagamitan para sa isang madilim at malupit na hustisya. Sa kabilang dulo ng bodega, narinig niya ang mahinang tunog ng mga yabag sa ibabaw ng mga tuyong dahon at basura. Hindi ito yabag ng mga taong naghahanap ng masisilungan kundi mga yabag ng mga taong may dalang kamatayan sa loob ng kanilang mga plastik na galon. Ang fire gang.

Nakita ni Cesar ang apat na lalaki. Mga aninong gumagalaw sa gitna ng mga tumpok ng kahoy at lumang gamit sa bakuran. Naririnig niya ang kanilang mahinang tawanan, ang tunog ng kanilang biruan habang inihahanda ang kanilang krimen. Para sa kanila, ito ay isang simpleng trabaho lamang na may bayad. Para sa kanila, ang kumukulong impiyerno sa gitna ng gabi ay mabilis na paraan para kumita mula sa mga sakim na taong gustong maglinis ng lupa para sa mga bagong gusali.

Dahan-dahang ginalaw ni Mang Cesar ang kanyang puwesto. Bawat galaw niya ay kalkulado at tahimik. Isang kasanayang nakuha niya sa tatlong dekada ng pagpasok sa mga nasusunog na gusali kung saan ang bawat maling hakbang ay maaaring mangahulugan ng kanyang katapusan. Naramdaman niyang muli ang galit na kumukulo sa kanyang dibdib, naaalala ang kanyang asawang si Rosa, na nawala sa isang kurap dahil sa sunog na akala niya noong una ay aksidente lang.

Ngunit ang natunaw na galon ng gasolina na nahanap niya sa ilalim ng mga abo ng sarili niyang bahay ang nagpabago sa lahat. Bawat patak ng pawis sa kanyang noo sa ilalim ng mabigat na helmet ay tila naging lason na humalo sa kanyang determinasyon. Habang nagsisimulang magbuhos ng likido ang mga lalaki sa mga poste ng bodega, ang matapang na amoy ng gasolina ay unti-unting humahalimuyak sa hangin.

Ito ang amoy na kinatatakutan ng bawat firefighter. Ang amoy na nagbabadya ng mabilis, mainit, at malupit na pagkawasak. Ngunit para kay Cesar, ang amoy na ito ang naging hudyat niya para kumilos. Hindi siya tumawag sa radyo para humingi ng backup. Hindi niya binuksan ang kanyang sirena para takutin sila. Sa halip, umikot siya sa likod ng bodega kung saan naroon ang tanging maliit na bakal na pinto na maaaring maging ruta ng pagtakas para sa sinumang nasa loob kapag nagsimula na ang kaguluhan.

Ang pinto sa likod ay kalawangin at luma, isang labi ng lumang panahon ng industriya sa lugar. Sa harap nito ay may mga tumpok ng mabibigat na debris, mga bloke ng semento, at mga sirang makinarya na iniwan na ng panahon para mabulok. Dito nagsimulang ilatag ni Cesar ang kanyang patibong. Ginamit niya ang lahat ng kanyang lakas—ang lakas na nakuha niya sa mga taon ng pagbubuhat ng mga biktima at paghila ng mabibigat na hose—para itulak ang isang malaking tipak ng semento sa tapat ng pinto.

Ang tunog ng semento na kumikiskis sa semento ay nalunod sa ingay ng mga lalaki sa loob na abala sa pagtatapon ng gasolina. Hindi siya tumigil sa isang harang lang. Kumuha pa siya ng mga lumang tubong bakal at ipinako ang mga ito nang pahalang sa pagitan ng frame ng pinto at ng lupa, na lumilikha ng isang barikada na imposibleng mabuksan mula sa loob.

Kahit gaano pa sila kalakas tumulak. Pinanood niya ang mga lalaki sa pamamagitan ng isang maliit na butas sa pader na gawa sa luma at tuyong kahoy. Nakita niya ang isa sa kanila, na tila pinuno ng grupo, na naglabas ng maliit na lighter. Ang liwanag ng apoy mula sa lighter ay sumalamin sa mga mata ni Cesar. Ngunit sa halip na takot o kaba, ang nakita sa kanyang mga mata ay ang malamig na determinasyon ng isang taong wala nang mahalagang natitira pang mawawala sa buhay.

Masayang nag-uusap ang mga lalaki tungkol sa kung gaano kabilis kakalat ang apoy dahil sa dami ng tuyong kahoy at tela sa loob ng bodega. Hindi nila alam na ang kanilang katuwaan ay malapit nang mapalitan ng isang desperadong pakikipaglaban para sa kanilang huling hininga. Sa labas, ang truck ni Cesar, ang kanyang minamahal na TXT Fire, ay naghihintay sa dilim ng eskinita.

Ang makina nito ay tumatakbo na sa mababang rev, sapat na para mapanatili ang tamang presyon sa loob ng bomba nang hindi gumagawa ng labis na ingay na makakatawag ng pansin. Ang mahabang hose ay nakalatag na nang maayos sa sahig ng kalsada. Parang isang malaking ahas na naghihintay na umatake sa tamang sandali. Alam ni Cesar ang bawat detalye ng bodegang ito.

Bilang volunteer firefighter sa lugar, alam niya ang daloy ng hangin. Alam niya kung saan unang guguho ang bubong. At higit sa lahat, alam niya na kapag nagsimula ang sunog, ang lahat ng usok ay dadaloy patungo sa mga lagusan. Sa pagharang sa pinto sa likod, sinelyuhan niya ang kapalaran ng mga arsonist sa loob ng kanilang sariling mga kamay.

Bawat segundo ay tila isang oras habang naghihintay siya sa unang kislap. Inisip niya ang kanyang komunidad, ang mga pamilyang natutulog sa mga barung-barong sa paligid na maaaring maapektuhan kung hindi niya makokontrol ang sitwasyon. Ngunit ang gabing ito ay hindi tungkol sa pagpatay ng sunog sa tradisyunal na paraan. Ito ay tungkol sa pagpapakita sa mga demonyong ito kung ano talaga ang pakiramdam ng maging biktima ng sarili nilang nilikhang impiyerno.

Nararamdaman niya ang pamilyar na bigat ng nozzle sa kanyang mga kamay, ang bakal na naging bahagi na ng kanyang pagkatao. Biglang sumiklab ang maliit na apoy sa gitna ng bodega. Sa isang kurap, sumabog ang gasolina sa isang matingkad na kulay kahel na mabilis na kumalat sa sahig at mga pader. Nagmadali ang mga arsonist patungo sa pinto sa harap.

Ang tanging labasan na iniwan ni Cesar na mukhang madaling buksan. Ngunit bago pa man sila makalabas, kinuha ni Cesar ang kanyang posisyon sa harap ng gusali. Ang liwanag mula sa loob ay nagbibigay-diin sa kanyang silweta bilang isang firefighter na, sa halip na tumulong, ay nakatayo bilang huling hadlang sa kanilang kaligtasan. Ang ingay ng apoy ay nagsimulang lumakas.

Isang ugong na parang nagugutom na hayop na mabilis na kumakain ng tuyong kahoy. Nakita ni Cesar ang biglaang takot sa mga mukha ng mga lalaki nang marealize nila na ang kanilang ginawa ay hindi lamang isang simpleng arson kundi isang bitag na sadyang inihanda para sa kanila. Sinubukan ng isa sa kanila na tumakbo pabalik at sipain ang pinto sa likod. Ngunit ang barikada ni Cesar ay hindi natinag kahit gaano pa nila ito kalampagin.

Ang mga sigaw ng pagmumura at pagyayabang ay mabilis na napalitan ng mga sigaw ng saklolo. Ngunit sa gitna ng hatinggabing ito, ang tanging makakarinig sa kanila ay ang taong ninakawan nila ng kinabukasan at ang tanging taong minahal niya. Hawak ni Cesar ang switch ng bomba sa kanyang truck. Umugong nang malakas ang makina. Tumaas ang presyon sa gauge hanggang sa maabot ang maximum limit.

Hindi siya gagamit ng fog spray para bawasan ang init. Hindi siya gagamit ng malambot na ulan para palamigin ang paligid ng bodega. Ang gagamitin niya ay ang solid stream, isang kanyon ng tubig na sapat ang lakas para sirain ang mga pader at baliin ang mga buto ng sinumang tamaan nito. Nakatayo siya roon. Ang mga paa ay matatag na nakabaon sa semento habang ang init mula sa naglalagablab na bodega ay nagsisimulang sunugin ang kanyang balat sa kabila ng kanyang protective gear.

Ang plano ay perpekto sa pagiging simple nito ngunit malupit sa pagsasakatuparan. Sa bawat pagkakataon na susubukan ng mga lalaki na lumapit sa pinto para lumabas, gagamitin ni Cesar ang hose para itulak sila pabalik sa apoy. Ang tubig ay hindi magsisilbing pagsagip kundi bilang isang hindi nakikitang pader na nagpapanatili sa kanila sa loob ng nasusunog na silid. Bawat pagtatangka nilang tumakas ay sasalubungin ng isang brutal na bugso ng tubig na magpapatalsik sa kanila sa mainit na sahig pabalik sa gitna ng apoy.

Habang ang apoy ay mabilis na umaakyat sa mga beams ng kisame, ang usok ay naging makapal at itim. Puno ng mga nakalalasong kemikal. Alam ni Cesar na malapit na ang oras. Ang bodega ay naging isang malaking oven. At ang mga lalaki sa loob ay ang mga sangkap na sila mismo ang naghanda para sa kanilang sariling katapusan. Sa kanyang isip, narinig niya ang mahinang boses ni Rosa.

Hindi isang boses ng galit kundi isang paalala ng hustisyang matagal nang ipinagkait sa kanila ng mundo. Ang mga pulis ay maaaring bayaran. Ang mga korte ay maaaring mayanig ng pera. Ngunit ang apoy at tubig ni Cesar ay hindi tumatanggap ng anumang suhol. Naghintay siya sa huling pagkakataon. Ang kanyang mga mata ay naniningkit sa tindi ng liwanag at usok na pumasok sa kanyang helmet. Handa na ang kanyang bitag at ang mga daga ay wala nang mapupuntahan.

Habang ang unang bahagi ng bubong ay nagsisimulang bumagsak sa isang dulo ng bodega, alam ni Mang Cesar na ang tunay na paghuhukom ay nagsisimula pa lamang. Ang kanyang kamay ay mahigpit na nakahawak sa nozzle, handang ilabas ang buong pwersa ng kanyang hustisya sa sandaling subukan ng mga demonyong lumabas sa kanilang sariling impiyerno. Ang katahimikan ng gabi ay tuluyan nang nawala.

Napalitan ito ng tunog ng naglalagablab na apoy at ang mabigat na pagtibok ng puso ni Cesar sa loob ng kanyang dibdib. Hindi siya bibitaw. Hindi niya iiwan ang kanyang puwesto. Siya ang huling bagay na makikita nila bago sila muling lamunin ng kadiliman ng usok. Ang kanyang pigura sa harap ng apoy ay tila isang estatwa ng tadhana, isang firefighter na sa gabing ito ay nagdala hindi ng kaligtasan kundi ng huling hantungan.

Ang hustisya ay hindi laging dumarating sa anyo ng isang maayos na pagkakasulat na batas. Minsan dumarating ito sa anyo ng isang lumang bumbero na may hose at isang pusong puno ng abo. Ang init ay hindi na lamang nararamdaman sa balat kundi tumatagos na sa mga baga ni Mang Cesar sa bawat paghinga. Sa loob ng nasusunog na bodega, ang mga lalaking nagsimula ng impiyernong ito ay nagsisimulang matanto na ang halimaw na kanilang nilikha ay walang balak na pakawalan sila.

Nakatayo si Mang Cesar sa labas, matatag at parang estatwa sa gitna ng usok at tumatalsik na tubig. Ang kanyang mga kamay ay mahigpit na nakahawak sa tansong dulo ng hose. Ang kagamitang nagligtas ng libu-libong buhay sa loob ng tatlong dekada, ngunit ngayon ay gagamitin niya ito sa paraang hindi kailanman itinuro sa Fire Academy. Narinig niya ang isang malakas na kalabog mula sa loob ng pangunahing pinto.

Ang mga miyembro ng gang ay desperado nang makalabas dahil ang apoy na pinakain nila ng gasolina ay mabilis na nilalamon ang tuyong kahoy at lumang imbakan. Naramdaman ni Cesar ang pagyanig ng lumang truck sa kanyang likuran. Ang makina ng TXT Fire ay umuungol; isang luma ngunit malakas na hayop na sinusubukang ibigay ang lahat ng lakas nito. Inabot niya ang lever ng bomba at itinulak ito hangga’t kaya.

Naririnig niya ang pagbabago sa tunog ng tubig na dumadaloy sa loob ng mga bakal na tubo. Ang presyon ay tumaas hanggang sa maabot ang pulang marka sa gauge. Hindi ito ang karaniwang presyon para sa pagpatay ng sunog sa isang residential area. Ito ang maximum pressure. Ang uri ng lakas na kayang magpabagsak ng mga pader o bumasag ng mga buto kung tumama ito sa maling bahagi ng katawan.

Ang hose sa kanyang mga kamay ay naging kasingtigas ng bakal, nagpupumiglas na makawala sa kanyang mahigpit na hawak. Bahagyang bumukas ang pinto ng bodega. Lumabas ang unang lalaki mula sa usok, umuubo at ang mukha ay puno ng uling. Nanlaki ang kanyang mga mata sa takot nang makita ang liwanag ng buwan. Ngunit bago pa siya makahakbang palabas, itinutok ni Cesar ang nozzle. Sa isang mabilis na pinihit, inilabas niya ang solid stream.

Hindi ito ang malawak na fog spray na ginagamit para palamigin ang paligid. Ito ay isang solidong bala ng tubig. Isang matalim at mabilis na kanyon na tumama nang direkta sa dibdib ng lalaki. Ang tunog ng tubig na tumama sa katawan nito ay parang maso na tumama sa basang semento. Tumalsik ang lalaki pabalik sa loob. Ang kanyang katawan ay nagmukhang manika na itinapon ng isang higante.

Sinubukan ng pangalawang lalaki at pagkatapos ay ang pangatlo. Nagtutulakan sila, nabubuhay sa gitna ng ingay ng mga bumabagsak na poste at ang rurok ng apoy sa likuran nila. Ngunit bawat subok nilang lumapit sa pintuan, sasalubungin sila ng bugso ng tubig mula kay Cesar. Bawat tama ng tubig ay sinasabayan ng galit na itinago ni Cesar.

Mula noong araw na nakita niya ang natunaw na galon ng gasolina sa ilalim ng mga abo ng sarili niyang bahay, naaalala niya ang mukha ng kanyang asawa, ang katahimikan ng kanilang tahanan na napalitan ng langitngit ng nasusunog na kahoy. Bawat litro ng tubig na lumalabas sa hose ay tila may dala ng bigat ng kanyang pighati. Hindi na niya kailangang gumamit ng dahas.

Ang tubig mismo ang elementong dapat sana ay nagliligtas, na siyang naging tagapagbantay ng kanilang kamatayan. Ang lakas ng solid stream ay sapat na para wasakin ang kanilang panangga sa bawat tama. Sinubukan nilang takpan ang kanilang mga mukha. Sinubukang gumapang ngunit ang presyon ay masyadong malakas. Ang tubig ay tumatama sa sahig at bumabalik sa kanila bilang mainit na singaw, na lalong nagpapahirap sa kanilang paghinga.

Sa bawat segundong lumilipas, ang apoy sa likuran nila ay nagiging mas agresibo. Ang init ay umabot na sa puntong ang kanilang mga damit ay nagsisimula nang mangulubot at ang kanilang balat ay nagsisimulang mapaso, kahit na hindi pa sila direktang tinatamaan ng apoy. Sila ay nagsisigawan at nagmamakaawa. Ang kanilang mga boses ay humahalo sa ingay ng bomba at ang mabilis na daloy ng tubig.

Ngunit nanatiling bingi si Cesar. Ang kanyang tingin ay nakatuon lamang sa pinto, tinitiyak na wala kahit isang anino ang makakatakas mula sa impiyernong ito. Sa puntong ito, ang bodega ay isa nang malaking pugon. Ang bubong na yero ay nagsisimula nang mamula at lumaylay. Alam ni Cesar ang bawat yugto ng sunog. Alam niya na ang structural collapse ay mangyayari sa loob ng ilang sandali.

Ang hangin sa paligid niya ay humihigop ng oxygen patungo sa loob ng gusali, lumilikha ng isang malakas na hangin na tila humihila sa lahat patungo sa gitna ng apoy. Ang mga miyembro ng gang ay nakasandal na sa pader malapit sa pinto ngunit hindi sila makatayo dahil sa walang humpay na kanyon ng tubig na tumatama sa kanila. Ang tubig ay hindi pumapatay ng apoy kundi nagtutulak lamang sa kanila pabalik sa ningas.

Bawat pagtatangka nilang sumulong ay sinasalubong ng mas malakas na presyon. Ang hose ay naging isang hadlang, isang hindi nakikitang rehas na gawa sa likido. Naramdaman ni Cesar ang pagkapagod sa kanyang mga braso. Ang pagkontrol sa gayong katinding presyon sa loob ng mahabang oras ay nangangailangan ng higit pa sa pisikal na lakas. Ngunit bawat tibok ng kanyang puso ay nagpapaalala sa kanya kung bakit siya narito.

Hindi ito tungkol sa tungkulin bilang isang bumbero. Ito ay tungkol sa balanse; ang mga taong ito ay kumikita sa pamamagitan ng paggawa ng mga pangarap ng iba na maging abo. Ang mga taong ito ang dahilan kung bakit maraming pamilya sa Maynila ang nawawalan ng tahanan sa gitna ng gabi habang tumatakas sila kasama ang kanilang mga bayad mula sa mga developer na gustong maglinis ng lupa.

Ngayon, sa harap ng isang lumang volunteer firefighter, nalaman nilang nauubos na ang kanilang swerte. Isang malakas na putok ang narinig mula sa loob. Marahil ay isang tangke ng gas o isang chemical spill. Ang apoy ay biglang sumiklab nang mas mataas. Lumalabas na ito sa mga bintana at dinidilaan ang langit. Ang usok ay naging kulay itim na parang alkitran—isang tanda na ang lahat sa loob ay tuluyan nang nakain.

Nakita ni Cesar ang huling kamay na nagpupumilit na humawak sa frame ng pinto, isang desperadong subok na hilaing palabas ang sarili. Hindi siya nag-atubili. Itinutok niya ang dulo ng hose sa mismong kamay na iyon. Ang pwersa ng tubig ay tumama sa kanyang mga daliri at narinig niya ang tunog ng mga buto na nababali sa gitna ng ingay sa paligid. Ang kamay ay nawala. Nahulog pabalik sa kadiliman at liwanag ng apoy.

Wala na ang sinusubukang lumabas. Ang tanging tunog na maririnig ay ang ugong ng apoy, parang isang nagugutom na hayop na nangingitngit. Ang buong istruktura ay yumayanig. Alam ni Cesar na ang mga poste ay bumigay na sa tindi ng init. Ang usok sa labasan ng pinto ay naging napakakapal na wala nang aninong makikita sa loob.

Nanatili siyang nakatayo roon. Ang kanyang bunker gear ay basang-basa ng pawis at talsik ng tubig. Ang kanyang mukha ay sumasalamin sa kulay kahel ng apoy. Wala siyang naramdamang pagsisisi. Bawat patak ng tubig na ginamit niya ay tila naghuhugas sa isang bahagi ng kanyang pighati. Ngunit ang peklat sa kanyang puso ay mananatili roon. Sa wakas, ang buong bubong ng bodega ay bumigay at bumagsak sa gitna.

Naglilipad ang bilyun-bilyong kislap ng apoy sa hangin. Ang pintong binabantayan niya kanina ay naharangan na ngayon ng mga nagbabagang debris at bakal. Doon lamang dahan-dahang binitawan ni Cesar ang gatilyo ng nozzle. Ang biglaang pagkawala ng presyon ay halos magpabagsak sa kanya ngunit nanatili siyang nakatayo. Pinatay niya ang bomba sa truck at bumalik ang nakakapangingilabot na katahimikan ng gabi maliban sa tunog ng nasusunog na kahoy.

Tiningnan niya ang kanyang mga palad na nanginginig pa rin. Ang usok ay dahan-dahang pumapaibabaw dala ang mga kaluluwa ng mga lalaking naging biktima ng kanilang sariling laro. Tapos na ang misyon ni Mang Cesar. Ngunit mahaba pa ang gabi. Kailangan niyang magsimulang umarte bilang isang bayaning bumbero na sinubukang iligtas ang lahat ngunit huli na ang lahat.

Inayos niya ang kanyang lumang helmet. Kinuha niya ang hose at nagsimulang magbuhos ng tubig sa mga gilid. Isang pormalidad para sa darating na imbestigasyon. Ang apoy ay patuloy na nagbabaga. Ngunit para kay Cesar, ang malamig na pakiramdam ng hustisya ay nagsisimula nang manaig. Ang langit sa ibabaw ng Maynila ay hindi na itim kundi isang maduming halo ng abo at kahel. Habang ang apoy ay unti-unting humuhupa.

Isang malakas at nakabibinging pagbagsak ang nagwakas sa huling hininga ng nasusunog na gusali. Ang bubong ng lumang armacen ay tuluyan nang sumuko sa bigat ng uling at init. Bumagsak ito sa gitna ng silid na parang isang higanteng kabaong na gawa sa nagbabagang bakal at kahoy. Sa sandaling iyon, binitawan ni Mang Cesar ang dulo ng mangguira na kanyang hawak.

Ang presyon na kanina lang ay tila gustong kumawala sa kanyang mga kamay ay biglang nawala nang pikutin niya ang valve sa gilid ng truck. Ang tanging tunog na natira ay ang humuhuning makina ng kanyang lumang TXT fire truck at ang mahinang pag-wisik ng tubig sa mga nagbabagang uling. Nanatili lang si Cesar na nakatayo, hindi gumagalaw habang ang usok ay dahan-dahang bumabalot sa kanyang maduming bunker gear.

Ang kanyang mukha na kanina ay nababalot ng uling ay lalong nagmukhang death mask sa ilalim ng malamlam na liwanag ng mga poste ng ilaw. Wala siyang naramdamang pagsisisi, walang tuwa. Ang tanging naroon ay isang malamig na katahimikan, tila ang apoy na binantayan niya ay kinuha na rin ang anumang natitirang emosyon mula sa kanyang pagkatao. Alam niya ang nangyari sa loob.

Alam niya ang huling sandali ng mga lalaking iyon, ang kanilang mga kalmot sa pader, ang kanilang mga sigaw na nalunod sa tunog ng nagngangalit na tubig at ang nasusunog na kisame. Nagsimula siyang kumilos nang marinig ang paparating na mga sirena ng Bureau of Fire Protection at ang mga sasakyan ng mga barangay volunteer. Itinutok niya ang nozzle sa mga natitirang maliliit na apoy sa labas ng gusali.

Ginagawa ang trabahong inaasahan ng mundo sa kanya. Pinapatay ang apoy na siya mismo ang nagpatuloy sa pamamagitan ng kanyang pananahimik at pagharang. Dumating ang mga bumbero, mga kapitbahay na nakabalot sa kumot, at mga mausisang usisero na may dalang mga cellphone para kumuha ng video. Ang nakita ng lahat ay isang pagod na bayani, isang lumang bumbero na mag-isang lumaban sa isang inferno bago dumating ang tulong.

Nang tuluyan nang maapula ang apoy, ang paligid ay napuno ng amoy ng basang abo at sunog na plastik. Nagsimulang maglatag ang mga pulis ng yellow tape sa paligid ng gumuho nang armacen. Pumasok ang mga search and recovery team. Dala ang kanilang mga flashlight, sumayaw ang mga sinag ng liwanag sa gitna ng makapal na usok na ayaw umalis. Maya-maya ay isang sigaw ang narinig mula sa loob.

Nahanap na nila ang mga katawan. Ang mga biktima ng fire gang ay nahanap sa iisang lugar malapit sa tanging labasan na hindi naharangan ng intubasyon ngunit hindi sila nakalabas. Ang kanilang mga katawan ay nagpapatong-patong. Halos hindi na makilala, parang mga estatwa na gawa sa itim na uling. Ang ipinagtataka ng mga imbestigador ay kung bakit nasa mismong pinto na sila ngunit tila hindi kailanman nakatapak sa labas.

Isang batang imbestigador ang lumapit kay Cesar na nakaupo sa bumper ng kanyang truck. Umiinom ng tubig mula sa isang plastik na bote. Ang mga kamay ni Cesar ay nanginginig pa rin nang bahagya, hindi dahil sa takot kundi dahil sa tensyon ng kanyang mga kalamnan matapos hawakan ang water cannon sa pinakamataas na presyon nito. Tiningnan ng pulis ang matanda. Tiningnan niya ang nasunog na gusali at pagkatapos ay ang lalaking nakahandusay sa kalsada.

Tinatanong ng pulis kung may nakita siyang kahina-hinala o kung bakit tila mabilis kumalat ang apoy sa kabila ng kanyang presensya. Tumingin si Cesar sa malayo sa direksyon kung saan dati nakatayo ang kanyang bahay, ang lugar kung saan niya nahanap ang natunaw na galon ng gasolina na kumitil sa buhay ng kanyang asawa. Ang kanyang boses ay tuyo at walang buhay. Nang sumagot siya, sinabi niyang sinubukan niyang apulahin ang apoy.

Sinabi niyang ginawa niya ang lahat ng kanyang makakaya gamit ang lumang truck na iyon. Ngunit ang apoy ay mas mabilis kaysa sa tubig. Sinabi niya na ang hanging nanggaling sa kalsada ang nagtulak sa apoy papasok kaya hindi nakalabas ang mga tao sa loob. Ang kanyang paliwanag ay lohikal base sa karanasan ng isang taong tatlong dekada nang nakikipaglaban sa sunog.

Tumango ang pulis, isinusulat ang bawat salita sa kanilang mga notebook. Walang mag-iisip na ang tubig na dapat ay nagliligtas ng buhay ang siyang naging sandata na pumatay. Sa kanilang isip, si Cesar ay isang lumang volunteer na biktima rin ng sistemang ito. Isang bumbero na hindi pinalad, ngunit patuloy na nagsisilbi. Habang kinukuha ang mga katawan at isinasakay sa mga itim na bag, napansin ng isang pulis ang mga gasgas sa pinto.

Ang bakas ng mga bala ng tubig na nagtulak sa mga biktima pabalik sa loob. Ngunit tiningnan niya ang dulo ng sasakyan ni Cesar at ang distansya ng truck at inisip na imposible ang kanyang hinala. Paano magiging sandata ang tubig laban sa mga taong tumatakas sa apoy? Ang pisika ng tubig at ang sikolohiya ng takot ay hindi sapat para makabuo ng kaso laban sa isang lokal na bayani.

Habang nag-iimpake si Cesar ng kanyang mga gamit, nagsimulang kumalat ang mga bulungan ng mga kapitbahay. Sinasabi ng ilan na ito ang karma ng mga lalaking iyon, ang mga lalaking kilalang nagsusunog ng mga squatters’ area para sa mga land developer. Walang umiyak para sa kanila. Sa isang komunidad na nabubuhay sa takot sa sunog, ang kanilang kamatayan ay itinuturing na isang uri ng banal na hustisya. Ang hustisyang hindi maibigay ng mga korte, ng mga pulis o ng gobyerno.

Ang hustisyang nanggagaling sa dulo ng isang mangguira at sa galit ng isang taong wala nang mawawala. Sumakay si Cesar sa kanyang truck. Pinaandar niya ang makinang nagsisimula na ring mapagod. Bago niya paandarin ang sasakyan, hinawakan niya ang isang maliit na larawan sa kanyang dashboard—ang larawan ng kanyang asawa na nakangiti sa gitna ng isang hardin.

Ang uling mula sa kanyang mga daliri ay namantsahan ang gilid ng larawan ngunit hindi niya ito pinansin. Alam niyang hindi pa tapos ang lahat. Alam niyang may nagbigay ng utos sa mga lalaking iyon; mga taong nakaupo sa malalamig na opisina habang dinidiktahan kung aling bahagi ng lungsod ang dapat maging abo. Ngunit ngayong gabi, nakamit na niya ang sapat.

Habang papalabas ang truck sa masikip na eskinita, ang liwanag ng madaling araw ay nagsimulang sumilip sa pagitan ng mga gusali. Ang usok mula sa armacen ay patuloy na pumapaibabaw sa langit. Isang itim na haligi na nagsisilbing marker para sa libingang ginawa ni Cesar. Ang hustisya sa mundong ito ay madalas hindi dalisay. Madalas itong amoy gasolina at basang abo.

At habang tinitingnan niya ang kanyang sarili sa side mirror, nakita ni Mang Cesar ang isang lalaking hindi na lamang bumbero. Siya ang naging apoy na tumatapos sa apoy. Siya ang naging hukom at berdugo sa isang lungsod na matagal nang nakalimutan ang kahulugan ng batas. Naglaho ang kanyang truck sa gitna ng trapiko at kaguluhan ng umaga sa Maynila, dala ang sikreto ng tubig na naging kanyon at ang isang matandang hindi na muling matutulog sa takot sa gabi.

Naapula na ang apoy ngunit ang mga abo ay mananatiling saksi sa pagkakagawa nito habang ang lungsod ay patuloy na naghihintay sa susunod na kislap na muling magpapaningas sa mga pangarap ng mga mahihirap. Nang humupa ang malalaking apoy, ang tanging natira ay ang piping katahimikan ng abo at usok. Patay na ang makina ng truck. Binitawan ni Mang Cesar ang dulo ng manggas na naging sandata niya noong gabing iyon.

Ang tubig na dati ay parang kanyon ay naging isang banayad na agos sa lupang puno ng uling. Huminto ang lahat. Dumating ang mga awtoridad sa gitna ng mga nagbabagang guho. Habang hinahanap nila ang mga biktima, nahanap nila ang mga labi ng fire gang malapit sa pinto. Ang kanilang mga kamay ay tila may inaabot. Ngunit ang tadhana at ang presyo ng tubig ni Cesar ay hindi sila pinatakas.

Nahanap ng mga pulis ang mga bakas ng pinsala ng tubig sa mga dingding. Isang ebidensya ng matinding labanan sa pagitan ng tao, tubig, at apoy. Ngunit sa mata ng batas, mahirap patunayan ang nangyari sa loob ng impiyernong iyon. Isang batang opisyal ang lumapit kay Cesar na kasalukuyang nagpupunas ng uling sa kanyang mukha. Tinanong siya kung bakit hindi niya nailigtas ang mga nasa loob.

Tiningnan ni Cesar ang mga guho na dati ay tahanan ng mga nangarap, ang lugar kung saan nahanap din niya ang natunaw na gasolina na kumitil sa buhay ng kanyang asawa. Maikli at puno ng kapaitan ang kanyang sagot. Sinabi niyang sinubukan niyang patayin ang apoy, ngunit masyadong mabilis ang pagkalat ng ningas at huli na ang lahat. Alam ng lahat ang katotohanan sa likod ng kanyang mga mata ngunit walang nagsalita.

Sa mga kalsada ng Maynila, ang mga sunog para sa land clearing ay isang madilim na katotohanan na madalas ay walang nananagot. Ngunit ngayong gabi, ang hustisya ay hindi nanggaling sa korte kundi sa dulo ng manggas ng isang lumang bumbero. Habang papalayo ang truck sa madilim na eskinita, alam ni Mang Cesar na ang mga abo ay hindi kailanman maibabalik ang kanyang asawa. Ngunit kahit papaano, ang mga anino ng gabi ay nabawasan ng ilang halimaw.

Magiging tahimik muli ang bayan ngunit ang amoy ng usok ay mananatiling paalala na may mga guwardiyang hindi natutulog sa gitna ng apoy.