Sa isang emosyonal at makasaysayang pagdinig ng Quad Committee sa Mababang Kapulungan, muling nabuksan ang mga sugat ng nakaraan nang humarap ang mga pamilya ng mga biktima ng “War on Drugs” kay dating Cebu City Police Chief Royina Garma. Sa gitna ng palitan ng mga testimonya at matitinding katanungan mula sa mga mambabatas, isang bihirang pagkakataon ang nasaksihan ng publiko: ang paghingi ng tawad ng isang mataas na opisyal ng pulisya para sa mga buhay na nawala sa ilalim ng kanyang pamumuno.

Nagsimula ang tensyon nang magbigay ng salaysay sina Raquel Lopez at Baby Rosales, mga inang nawalan ng mga anak sa mga operasyon ng pulisya sa Cebu noong 2018 [02:38]. Ayon kay Lopez, hindi malilimutan ang gabi nang pasukin ang kanilang lugar at ang naging trato ni Garma sa kanila habang nasa burol ng kanyang anak. Isinalaysay niya ang umano’y kawalan ng respeto sa mga namatay at ang takot na idinulot ng presensya ng mga pulis sa kanilang komunidad [03:53].

Sa panig ni Garma, ipinaliwanag niya na ang kanyang pag-ikot sa mga barangay ay bahagi ng kanyang routine patrol bilang City Director. Iginiit niya na ang kanyang layunin sa pagsita sa mga lamay ay upang pigilan ang ilegal na sugal at hikayatin ang mga tao na magdasal para sa yumao [03:45]. Gayunpaman, mariin itong pinabulaanan ng mga biktima, na nagsasabing ang binitiwang salita ni Garma na “Bakit isa lang ang patay dito, marami sila” ay tumatak sa kanilang isipan bilang patunay ng kalupitan ng kampanya [06:06].

Hindi nakaligtas si Garma sa matatalim na tanong nina Congressman France Castro at Congressman Raoul Manuel ukol sa “collateral damage” ng drug war, kabilang na ang kaso ng apat na taong gulang na si Skyler Abatayo na nabaril habang gumagawa ng assignment [08:10]. Bagama’t sinabi ni Garma na ipinasa ang mga kaso sa National Bureau of Investigation (NBI) upang matiyak ang pagiging neutral ng imbestigasyon, kinuwestiyon ng komite ang kanyang pananagutan bilang pinuno sa kawalan ng “inquest” sa bawat pagkamatay sa operasyon [22:47].

Ang pinaka-highlight ng pagdinig ay nang direktang hilingin ni Congressman Benny Abante kay Garma na kilalanin ang karapatang konstitusyonal ng mga biktima. Sa puntong ito, hindi na napigilan ang emosyon nang aminin ni Garma na may mga pagkakamali ngang nangyari sa ground [44:44].

“I am very sorry in behalf of my men na nagkamali sa inyo. I’m very sorry but I cannot control all of them,” pahayag ni Garma sa wikang Bisaya at Tagalog [44:16]. Inamin niya na bagama’t trained ang mga pulis, ang “discretion” at “instinct” sa gitna ng operasyon ang madalas nagbubunga ng mga pagkakamali na hindi na niya personal na namomonitor isa-isa [44:28].

Para sa mga tagapagtanggol ng karapatang pantao at mga abogado ng “Rise Up Philippines,” ang paghingi ng tawad na ito ay isang mahalagang hakbang ngunit hindi sapat para makamit ang tunay na hustisya. Ayon kay Atty. Mary, mahirap ang laban sa loob ng bansa dahil sa mga pekeng death certificate at takot ng mga saksi, kaya naman malaki ang pag-asa nila sa imbestigasyon ng International Criminal Court (ICC) [16:14].

Ang pag-amin ni Garma ay nagsisilbing bintana sa mas malalim na isyu ng “infrastructure of impunity” na namayani sa bansa sa loob ng maraming taon [15:33]. Habang ang mga pamilya ay patuloy na lumuluha para sa kanilang mga mahal sa buhay, ang tanong na nananatili sa isipan ng madla: Ang paumanhin ba ay sapat na kabayaran para sa buhay, o ito na ang hudyat para sa mas malawak na pananagutan ng mga nasa likod ng madugong kabanatang ito ng kasaysayan ng Pilipina

Full video: