NAPAKASAKLAP NG SINAPIT NG DALAGANG ITO – Tagalog Crime Story

Marso 2016. Sa isang makipot na eskinita sa likod ng isang taler sa Tondo, mayroong isang bahay na tago sa paningin ng publiko, ngunit pamilyar sa ilang mga dumadaan. Isang bahay na binibisita ng mga tao araw-araw. Sa unang tingin, tila normal ang lahat. May tolda sa labas. May maliwanag na dilaw na ilaw, mga plastik na upuan, at ang malakas na tunog ng mga baraha sa bawat sulok.

Ngunit sa mas masusing pagsisiyasat, mapapansing may kakaiba. Walang nagbabantay sa kabaong at iilan lamang ang lumalapit upang tingnan ang patay. Karamihan sa mga naroroon ay tila mas abala sa pagsusugal kaysa sa pakikiramay. Si Eloy Magsino ay isa sa mga dumalo. Hindi siya kamag-anak.

Hindi man lang niya kilala ang pumanaw. Isinama lamang siya ng isang mapunong kaibigan na diumano’y sinwerte sa araw na iyon. Kaya’t naging matapang na tumaya sa harap ng bangkay. Galing siya sa Cavite at dahil sa pagod sa trabaho sa construction site, hindi niya tinanggihan ang alok ng kaibigan na maglibang muna, kahit sandali lang. Nang gabing iyon, halos lahat ay nagmamadaling tumaya, kabilang ang kaibigan ni Eloy.

Sa kabilang banda, marahil dahil sa pagkainip at antok, tila tinatawag ang pangalan ni Eloy na lumapit sa kabaong. Ilang sandali bago tuluyang umuwi, tinignan ni Eloy ang taong kausap niya. Habang lumalapit siya, isang tanawin ang halos nagpatigil sa kanya sa paggalaw. Ang mukha ng babaeng nakahiga ay pamilyar sa kanya.

Ang hugis nito, ang kapal ng kilay. Manipis ang bibig nito, may malamig na pakiramdam sa likod ng kanyang leeg habang nakatitig sa bangkay. Noong una ay hindi siya sigurado. Maraming pagkakahawig. Ngunit sa patuloy na pag-uusisa, may isang detalye siyang hindi mapalampas. Ang sugat o scar sa kaliwang kilay. Maliit ngunit imposibleng malimutan ni Eloy.

Ang kanyang kapatid na si Rika ay matagal nang mayroon ng peklat na iyon. Isang alaala ng paglalaro sa semento noong sila ay bata pa. Hindi niya namalayan na ang kanyang paningin ay mas lumapit pa sa babae habang maingat niyang sinusuri ang buong katawan nito. Sinubukan niyang lumapit sa tagapangasiwa ng funeral upang magtanong. Ngunit binigyan lamang siya nito ng malamig na tingin at sinabihan na huwag nang mang-abala at bumalik na lang sa pagsusugal.

Ang mga mata ng lalaki ay walang pakialam, tila sanay na sa mga hindi kilalang panauhin. Nabagabag si Eloy sa kanyang nakita. Nang makauwi siya, hindi niya ito maalis sa kanyang isipan. Sinubukan niyang kumbinsihin ang sarili na baka nagkamali lang siya. Ngunit sa tuwing ipinipikit niya ang kanyang mga mata, ang mukha sa kabaong ang laging bumabalik sa kanyang alaala.

At sa bawat segundo ng katahimikan, lalong lumalakas ang pakiramdam ng isang katotohanang hindi niya matanggap. Posibleng ang kanyang kapatid, na ilang buwan nang nawawala, ay pumanaw na pala at ginagamit pa bilang dekorasyon sa isang bahay-sugalan. Puno ang kanyang isip ng mga katanungan tungkol sa kung ano talaga ang nangyari kay Rika. Si Rika, 24 taong gulang, ay ang nakababatang kapatid ni Eloy.

Dati siyang nagtatrabaho bilang agent sa isang internet service provider sa Cavite ngunit natanggal dahil sa downsizing ng kumpanya. Si Rika ay isang masipag na anak at halos lahat ng kanyang suweldo ay ibinibigay para sa gastusin sa bahay. Ang pagkawala ng trabaho ay isang malaking dagok para sa kanya dahil alam niyang siya ang inaasahan ng kanyang mga magulang. Ang kanyang inang may diabetes ay kailangang uminom ng maintenance.

Samantala, ang kanyang ama, na nagmamaneho ng traysikel, ay walang gaanong malaki o matatag na kita. Disyembre 2015 nang subukan ni Rika na pumunta sa Maynila upang maghanap ng trabaho. Gamit ang kanyang kakaunting ipon, sumugal ang dalaga. Nakipag-usap pa siya sa kanyang ina ng ilang beses. Gayunpaman, hindi nito nabanggit ang anumang detalye kung nakahanap na siya ng trabaho o kung sino ang kanyang mga kasama.

Sa kanilang huling pag-uusap, sinabi lamang niya na maayos naman ang lahat at ginagawa niya ang lahat ng makakaya upang makapagpadala gaya ng dati. Iyon na ang huling pag-uusap ng mag-ina at hindi na siya ma-contact bago mag-Pasko noong 2015. Dalawang linggo ang lumipas nang walang tawag o text mula kay Rika at dito na nagsimulang mag-alala ang kanyang pamilya.

Si Eloy, bagaman abala sa trabaho, ay naglakbay din sa Maynila, Divisoria, Cubao, at Santa Cruz nang ilang beses. Umaasang makakasalubong ang kanyang kapatid o kahit man lang makakita ng nakakakilala rito kahit napakaraming tao sa lungsod. Iniulat din nila ito sa pulisya ngunit maging ang mga awtoridad ay nabigong matukoy ang kinaroroonan o sitwasyon ng kanyang kapatid.

Ang paghahanap ay tumagal ng tatlong buwan at kahit matagal na ang nakalipas, umaasa silang nasa mabuting kalagayan si Rika at may dahilan kung bakit hindi siya nagpaparamdam hanggang sa gabi ng burol na dinaluhan ni Eloy. Kinabukasan, sa kabila ng halos walang tulog dahil sa pagkabalisa, pumunta si Eloy sa barangay hall sa Tondo at iniulat ang hinala.

Isang bangkay sa burol at matindi ang hinala niya na ito ang kanyang kapatid. Ipinakita niya ang lumang larawan ni Rika ngunit tila hindi ito sapat upang seryosohin ang kanyang reklamo. Ang pagtanggap sa kanya sa lokal na presinto ay hindi rin naging madali. Ang mga tanong ng desk officer ay paulit-ulit. Tila sinusukat ang katotohanan ng kanyang reklamo.

Dito, naghinala si Eloy na ang may-ari ng sugalan ay malamang na may koneksyon sa pulisya, ngunit wala siyang patunay dito. Sa huli, sinabihan siya na ang susunod na hakbang ay nangangailangan ng death certificate o Morgimulan. Sa tulong ng isang paralegal volunteer mula sa isang NGO na tumutulong sa mga tulad ng pamilya ni Eloy, hinalughog ng Kapuspalad ang mga kalapit na punerarya at morge.

Sa isa sa mga morge ng isang pampublikong ospital sa Maynila, isang grupo ng mga barangay worker ang diumano’y nagdala ng katawan ng isang babae noong Disyembre 22, 2015. Sinabi nila na walang nakakakilala sa kanya sa kanilang lugar at posibleng estranghero lamang ito roon. Wala rin umano itong dalang anumang ID, kaya’t imposibleng matukoy kung sino ang babae.

Tumagal ng higit sa isang buwan bago may sumulpot upang kunin ang bangkay. Itinuring itong unclaimed at nalaman ni Eloy na ilegal itong ibinenta sa isang lalaki na diumano’y may-ari ng funeral service, na kinilalang si Benito Liwanag. Habang binabasa ni Eloy ang record, tila may mabigat na nakadagan sa kanyang dibdib. Ang mga salitang walang nag-claim kaya ibinenta at ginamit sa burol ay isang bagay na hindi niya inakalang mangyayari sa kanyang kapatid na walang ibang hangad kundi ang makatulong sa pamilya.

Kinabukasan, bumalik si Eloy sa Tondo. Kasama niya ang isang paralegal, ngunit nagpanggap silang mga ordinaryong tao upang hindi mahalata ang kanilang kilos. Sa loob, ang eksena ay katulad ng una niyang nakita: isang tila ordinaryong burol, puting kurtina, mga bulaklak na pinapanatiling sariwa sa gitna ng amoy ng usok ng sigarilyo at kape.

Nakahiga pa rin doon ang babaeng kilala niya. Ang babaeng kinalakihan niya at pinangarap para sa kanilang pamilya, ang kanyang kapatid na si Rika. Sa pamamagitan ng maingat na obserbahan doon, unti-unting lumitaw ang mas malinaw na larawan ng operasyon. Sa mga baraha at majon na nakakalat sa mga mesa, na may lalagyan ng pera na pare-pareho ang itsura.

Nakumpirma na ito nga ay isang sugalan at hindi lamang isang burol. Sa pagtatanong ng paralegal, isa sa mga residente na nagpakilala bilang whistleblower ang nagbunyag na mahigit 10 bangkay na ang ginamit sa ganitong paraan sa mga nakalipas na taon. Ang ilan ay kinuha mula sa morge. Ang iba ay mula sa mga ospital na hindi natubos. Mayroon na palang sistema ng bilihan.

May kasunduan sa ilang staff sa pampublikong morge kapalit ng malaking halaga ng pera. At ang pinuno ng lahat ng ito ay si Benito Liwanag, isang 58-anyos na negosyante. May ilang tauhan sa sugalan, kabilang ang isang dating opisyal ng pulisya na natanggal sa serbisyo dahil sa kasong extortion.

Siya ay si SPO1 Rostum Valerio na nagsisilbing koneksyon ni Benito Liwanag sa loob ng kapulisan. Siya ang tagapamagitan sa mga inspektor, nagbibigay ng mga kondisyon upang hindi na magtanong pa ang mga awtoridad. Matagal na itong modus operandi at dahil walang pormal na reklamo, nanatiling tago ang ilegal na operasyon sa radar ng mga awtoridad.

Sa karagdagang imbestigasyon ng paralegal, lumabas kalaunan na ang babaeng kasalukuyang nakahimlay ay galing sa isang kalapit na funeral home. Ayon sa ulat, natagpuan siyang walang malay sa isang eskinita sa Sampaloc. Dinala siya sa ospital ngunit idineklarang dead on arrival. Napag-alaman kalaunan na ang sanhi ng kanyang pagkamatay ay cardiac arrest.

Dinala siya sa morge pagkatapos. Halos isang buwan ang lumipas bago siya ibinenta. Isang lalaking naka-uniporme ang pumirma sa release form. Ngunit nang puntahan, nalaman naming hindi siya regular na staff, isa lang sa mga karakter na konektado kay Benito. Sa halagang Php30,000, ang mga labi ni Rika ay isinuko sa isang negosyo na ang pangunahing kabuhayan ay pagsasamantala. Hindi ito ang unang kaso.

Lumilitaw na marami pang ibang bangkay na may parehong pattern, walang kamag-anak, ang ibinenta at ginamit sa komunidad. Lahat sila ay dumaan sa parehong morge. Lahat ay may rekord na unclaimed at hindi dumaan sa tamang protocol. Habang pinoproseso ni Eloy ang bawat detalye, tila unti-unti niyang binubuo sa kanyang isipan ang mga huling sandali ng kanyang kapatid.

Isang gabi marahil ay nagugutom siya. Marahil pagod na sa paghahanap ng trabaho. Nawalan ng malay, walang nakakita, walang tumulong. At nang mamatay siya, walang kumuha sa kanya. Sa halip, naging kasangkapan siya para sa isang ilegal na gawain. Dahil sa sitwasyon ng mga magulang ni Eloy, pinili niyang mag-isang pasanin ang pakikipaglaban para sa katotohanan at ang pagbawi sa labi ng kanyang kapatid.

Hindi niya ipinaalam sa pamilya, maliban sa ilang malalapit na kaibigan. [Music] Matapos ang ilang linggo ng pagkalap ng impormasyon, ang grupo nina Eloy, ang paralegal, at ilang ahente mula sa NBI ay nagpasyang magsagawa ng isang entrapment operation. Lahat ay nakaplano—oras, galaw, at posibleng takasan. Matagal nang nasa ilalim ng pagmamanman ang sugalan ni Mang Benito, ngunit ngayon lang nabigyan ng matibay na batayan ang raid.

Abril 2016. Sa mismong gabi ng isa pang burol, muling binuksan ang pinto ng lumang bahay sa Tondo. Gaya ng dati, may butas sa gitna. Ang mga kandila ay halos wala nang liwanag at ang mga sugarol ay nagkakagulo sa paligid ng mesa. Lampas alas-10 na nang biglang bumukas ang harap ng bahay. Dumating ang mga tauhan ng NBI.

Dala ang Warrant of Arrest. Dahil sa gulat, ang mga sugarol na nahuli sa akto ay hindi na nakapagtago o nakahanap ng matatakasan. Sampung mesa na ginagamit sa pagsusugal ang tumambad. Isang maliit na silid na nagsisilbing CCTV hub at sa gitna ay ang kabaong na ginagamit bilang sentro ng kunwaring pagluluksa. Si Benito Liwanag, ang dating pulis na si SPO1 Valerio, at anim na iba pang kasabwat ay naaresto dahil sa pagpapatakbo ng ilegal na sugalan.

Nang gabing iyon, naglabas din ng warrant laban sa dalawang empleyado ng pampublikong morge na sangkot sa modus ni Benito. [Music] Sinampahan sila ng mga kasong Operation of illegal gambling, paglabag sa Anti-Corruption Act, at Desecration of the Dead dahil sa maling paghawak sa mga labi at paggamit sa mga ito sa ilegal na gawain.

Isinagawa rin ang DNA testing kalaunan sa mga sample na kinuha. Tama ang hinala ni Eloy. At ang bihag sa bahay-sugalan ay ang kanyang kapatid na si Rika. Ito ay ipinaalam sa kanyang pamilya sa Cavite, na labis na nagdalamhati. Hindi nila matanggap ang nangyari sa kanilang anak.

Ngunit sa kabila nito, binigyan nila si Rika ng isang disenteng libing. Isang bagay na nararapat lamang para sa kanya. Isang simpleng burol ang idinaos sa kanilang compound. Maraming kapitbahay, kaibigan ng kanilang mga magulang, at mga dating kaklase ni Rika ang dumalo. Ngunit ngayon ay wala nang sugal at ang mga tao sa paligid ay tapat sa kanilang pakikiramay. Sa loob lamang ng tatlong araw, inihatid si Rika sa kanyang huling hantungan.

Kung saan umagos ang mga luha, lalo na mula sa kanyang mga mahal sa buhay. Samantala, ang mga akusado ay ikinulong sa istasyon ng pulisya. Noong 2017, tumestigo si Eloy sa preliminary hearing. Bagaman mabagal ang pag-usad ng kaso, tiniyak ng public attorney’s office na makakamit ang katarungan para sa mga paglabag na ginawa ni Benito at ng kanyang mga kasamahan.

Mariing itinatanggi ni Benito Liwanag ang lahat ng akusasyon. Sinabi niya na siya ay isa lamang negosyante na nagpapatakbo ng maliit na funeral service na tumutulong diumano sa mga bangkay na hindi kinukuha ng pamilya. Naglabas pa siya ng mga character witnesses, isang barangay tanod, isang dating pastor, at ilang kamag-anak upang patunayan na siya ay mabuting tao.

Ngunit sa dami ng ebidensya laban sa kanya mula sa CCTV footage, mga whistleblower, testimonya, at mga aktwal na dokumento ng transaksyon sa mga ospital at morge, unt-unting gumuho ang kanyang depensa. Wala ring nagawa si SPO1 Valerio, lalo na’t nabunyag ang lahat ng kasamaan ng kanyang mga kilos. Isa sa mga tauhan ni Benito ang pumasok sa isang plea bargain agreement kapalit ng pagiging state witness.

Ibinunyag niya kung paano nagbabayad si Benito buwan-buwan sa ilang personnel ng morge, mga pulis, at mga opisyal ng barangay upang manatiling tahimik ang operasyon, bagaman hindi niya sila mapangalanan. Tumestigo rin siya tungkol sa iba pang mga bangkay na ginamit sa parehong paraan. Lahat ay walang pamilya, lahat ay walang pahintulot. Oktubre 2019. Matapos ang halos tatlong taon ng paglilitis, ibinaba ng hukuman ang hatol.

Hinatulan si Benito Liwanag na guilty sa lahat ng mga kasong ipinunla laban sa kanya. Sentensyado siya ng pagkakulong ng isang taon at walong buwan at multa na aabot sa Php500,000. Inutusan din siyang magbayad ng Php250,000 para sa moral damages sa pamilya ni Rika at sa bawat pamilyang lalabas at magkukumpirma na ginawa rin niya ang parehong paglabag.

Ang mga miyembro ng kanyang ilegal na operasyon ng sugal ay parehong hinatulan ng anim na taong pagkabilanggo dahil sa kanilang pagkakasangkot sa krimen. Kasama na rito si SPO1 Valerio. Ang dalawang empleyado ng pampublikong morge ay tinanggal sa serbisyo. Sinampahan ng falsification of documents at hinatulan ng anim na taong pagkabilanggo. Samantala, ang isang staff member ay binigyan ng parusang isang taon hanggang anim na buwang pagkabilanggo dahil sa pagpasok sa plea bargaining agreement.

Ang balitang ito ay nagdala ng kaunting kasiyahan kay Eloy at sa pamilya Magsino. Umaasa sila na sa wakas ay makakahanap na ng kapayapaan si Rika mula sa katarungang ipinaglaban ng kanyang kapatid. Ang pag-uusisa na nararamdaman para sa iba ngunit nakamit sa ngalan ng pamilya. Umaasa rin sila na wala nang iba pang tulad ni Rika ang gagamitin sa korap na sistema at pagkakakitaan ng mga mapagsamantala at gahaman sa salapi.