Sa isang mainit na pahayag na ibinahagi sa publiko, binasag ni Senador Alan Peter Cayetano ang kanyang katahimikan upang direktang tugunan ang mga huling banat ni dating Senadora at dating Justice Secretary Leila de Lima. Sa gitna ng tumitinding tensyon sa usapin ng International Criminal Court (ICC) at ang pag-aresto kay dating Pangulong Rodrigo Duterte, hindi nagpa-tumpik tumpik si Cayetano sa paglalantad ng tinatawag niyang “baho” at mapanirang agenda ng kanyang mga kritiko.

Ang Crossroads ng Bansa

Sinimulan ni Cayetano ang kanyang pahayag sa pagtukoy sa kasalukuyang kalagayan ng Pilipinas bilang nasa isang “crossroad” o sangandaan. Binigyang-diin niya na ang bawat Pilipino, lalo na ang mga nasa gobyerno, ay nahaharap sa mahahalagang desisyon na huhubog sa kinabukasan ng bansa [00:20]. Sa kanyang pananaw, ang usapin kay De Lima at ang ICC ay hindi lamang simpleng legal na labanan kundi isang malalim na isyu ng prinsipyo at hustisya.

Ginamit ng senador ang kanyang “life verse” mula sa Jeremiah 29:11 upang ipaalala na ang Diyos ay may magandang plano para sa bansa, ngunit binalaan din niya ang publiko na ang “demonyo” ay mayroon ding sariling plano na magdulot ng kaguluhan [01:47]. Ito ang naging pundasyon ng kanyang pagtatanggol sa naging kampanya laban sa ilegal na droga ni dating Pangulong Duterte.

Due Process: Para sa Lahat o Para sa Iilan Lang?

Isa sa pinaka-kontrobersyal na bahagi ng pahayag ni Cayetano ay ang pagkuwestiyon sa paraan ng pagpapatupad ng warrant laban kay dating Pangulong Duterte. Ayon sa senador, ang Bill of Rights sa ilalim ng Saligang Batas ay malinaw: walang sinuman ang dapat alisan ng buhay, kalayaan, o ari-arian nang walang “due process of law” [05:04].

Binatikos niya si De Lima sa pagsasabing si Cayetano ang “huling tao” na dapat magsalita tungkol sa karapatang pantao. Buwelta ng senador, walang “huling tao” sa usapin ng human rights dahil ang karapatang ito ay para sa bawat Pilipino—mula sa pinakamaliit na mamamayan hanggang sa pinakamakapangyarihang pinuno [05:22].

Kinuwestiyon din ni Cayetano ang tila minadaling pag-alis sa dating pangulo sa bansa patungong ICC nang hindi man lamang nabibigyan ng pagkakataon ang mga abogado nito na maghain ng kaukulang legal remedies sa Korte Suprema [15:42]. Para sa kanya, ang pagkakait ng pagkakataong dinggin ang panig ng isang akusado ay isang malinaw na paglabag sa mga pundasyon ng katarungan na mismong si De Lima ang dapat na nagtatanggol bilang dating kalihim ng hustisya.

Ang Hamon at ang Rebelasyon

Hindi nagtapos ang senador sa pagtatanggol sa proseso; direkta rin niyang hinamon si De Lima na kasuhan siya sa lokal na korte sa halip na sa ICC [25:33]. Ayon kay Cayetano, ito ang magsisilbing venue upang isa-isa niyang mapatunayan ang mga “kasinungalingan” ng dating senadora.

Ibinunyag din ni Cayetano na noong panahon na si De Lima ang Justice Secretary, binago umano ang depinisyon ng Extrajudicial Killings (EJK) upang paboran ang noo’y administrasyon [13:34]. Hinamon niya ang mga “fact-checkers” at investigative journalists na busisiin ang mga datos noong panahon ni De Lima, kung saan umabot umano sa mahigit 10,000 ang naitalang EJK ngunit tila naging tahimik ang mga human rights advocates [13:58].

Human Rights ng mga Biktima ng Droga

Muling ipinaalala ni Cayetano ang dahilan kung bakit niya sinuportahan si Duterte: ang banta ng pagiging isang “narco-state” ng Pilipinas [03:05]. Ibinahagi niya ang mga malalagim na kwento sa Taguig—mga kaso ng panggagahasa sa mga bata at karahasan sa pamilya na dulot ng pagkalulong sa shabu [16:38].

“Ang bawat Pilipino ay may karapatang maging ligtas sa kalsada,” ani Cayetano. Binigyang-diin niya na ang tunay na human rights ay ang protektahan ang mga ordinaryong mamamayan, mga OFW, at mga manggagawa mula sa mga kriminal [18:18]. Pinuri rin niya ang mga repormang ginawa sa ilalim ng Duterte administration, gaya ng pagpapalaki sa Legal Assistance Fund para sa mga OFW na umabot sa 1.3 bilyong piso [19:13].

Panawagan sa Pagkakaisa at Tamang Proseso

Sa pagtatapos ng kanyang pahayag, nakiusap ang senador sa publiko na huwag hayaang malito sa gitna ng ingay ng pulitika. Binigyang-diin niya na hindi ito tungkol sa paghihiganti kundi tungkol sa paghahanap ng tamang batas at tamang proseso para sa kinabukasan ng bansa [23:56].

Naninindigan si Cayetano na ang pakikipaglaban para sa due process ni Duterte ay pakikipaglaban para sa karapatan ng bawat Pilipino na hindi basta-basta madampot o “ma-export” sa ibang bansa nang walang laban sa sariling korte [24:22]. Sa gitna ng matinding crossroads na ito, ang hamon ni Cayetano kay De Lima ay nananatiling nakabitin: patunayan ang mga akusasyon sa ilalim ng batas ng Pilipinas.