Sa gitna ng patuloy na imbestigasyon ng House Quad Committee hinggil sa Extrajudicial Killings (EJK) at ang kontrobersyal na “war on drugs” ng nakaraang administrasyon, muling naging mainit ang diskusyon nang humarap si Irmina “Muking” Espino, isang matagal at pinagkakatiwalaang tauhan ng pamilya Duterte at ni Senator Bong Go. Ang pagdinig ay naglayong himayin ang mga alegasyon tungkol sa isang organisadong “reward system” na diumano’y nagbigay ng pabuya sa mga pulis para sa bawat mapapatay na suspek sa droga. [25:35]

Si Atty. Gerville “Jil” Luistro, kinatawan ng ikalawang distrito ng Batangas, ang nanguna sa matinding interpolasyon kay Espino. Ang pokus ng kanyang pagtatanong ay ang mahabang kasaysayan ng panunungkulan ni Espino sa ilalim ng mga Duterte—mula sa Davao City Hall noong 2004 hanggang sa Malacañang noong 2016, at pabalik muli sa Davao pagkatapos ng termino ni dating Pangulong Rodrigo Duterte. Ayon kay Luistro, ang ganitong katapatan at “atmost trust and confidence” ay nagpapakita kung gaano kalapit si Espino sa sentro ng kapangyarihan kung saan ginagawa ang mga kritikal na desisyon. [07:31]

Isa sa mga pinaka-kontrobersyal na bahagi ng pagdinig ay ang pagbanggit sa affidavit ni Colonel Royina Garma. Sa nasabing dokumento, direktang idinawit ni Garma ang pangalan ni “Muking” bilang isa sa mga taong nangangasiwa sa paglalabas ng pondo para sa mga operasyon. Gayunpaman, mariing itinatwa ito ni Espino sa ilalim ng sumpa. Aniya, ang kanyang trabaho sa ilalim ng Office of the Special Assistant to the President (OSAP) ay limitado lamang sa mga gawaing administratibo, clerical errands, at social services tulad ng medical at burial assistance. [15:44]

Binigyang-diin din ni Luistro ang tila “pattern” ng pagtatalaga ng mga taong malapit sa dating Pangulo sa mga sensitibong posisyon sa gobyerno. Binanggit niya si Ralina Justo, ang dating Chief Accountant ng Davao City na naging Executive Secretary for Finance sa Malacañang, at kalaunan ay hinirang bilang Chairperson ng Commission on Audit (COA). Para sa mga mambabatas, ang ganitong pagkakaayos ay nagtataas ng tanong: Paano naging epektibo ang pagbabantay sa kaban ng bayan kung ang mga nag-o-audit ay ang mga mismong kasama sa paggastos nito? [33:00]

Sa kabila ng mga pagtanggi ni Espino na may alam siya sa anumang reward system o paglalabas ng pera para sa EJK, hindi naging kumbinsido ang komite. Ipinaalala ni Luistro ang mga naging pahayag ni Senator Ronald “Bato” dela Rosa na nagkukumpirma na noon pa mang alkalde si Duterte sa Davao ay mayroon nang sistema ng pagbibigay ng suporta sa mga operasyon ng pulisya. Tinangka ring linawin ng komite kung ang mga “purchase slips” o requests para sa mga kagamitan sa opisina na binanggit ni Espino ay ginamit lamang na tabing para sa mas malalalim na transaksyong pinansyal. [28:42]

Ang pagdinig ay nagtapos sa isang matinding hamon mula sa mga mambabatas. Ayon kay Luistro, ang pagkakaroon ng magkasalungat na testimonya sa ilalim ng sumpa—ang affidavit ni Garma laban sa pagtanggi ni Espino—ay nangangailangan ng mas malalim pang pagsisiyasat. Hindi lamang ito usapin ng kung sino ang nagsasabi ng totoo, kundi usapin ito ng hustisya para sa mga biktima ng madugong kampanya laban sa droga. [48:23]

Sa huli, ang paglitaw ng mga pangalang tulad ni Muking Espino sa pambansang entablado ay nagpapatunay na ang mga lihim ng nakaraang anim na taon ay unti-unti nang nabubunyag. Habang patuloy ang Quad Comm sa kanilang trabaho, inaasahan ng publiko na ang bawat piraso ng puzzle ay mabubuo upang makamit ang katotohanang matagal nang itinatago sa likod ng mga pader ng kapangyarihan.

Full video: