Ang Tahimik na Tagumpay: Isang Malaking Hakbang sa Paghilom ng Ekonomiya Mula sa P12.79 Trillion na Utang na Minana

Sa loob ng maraming dekada, ang utang ay naging parang anino na laging nakasunod sa Pilipinas. Ito ang isa sa pinakamabigat na pasanin na ipinapasa sa bawat administrasyon, isang numero na patuloy na lumalaki at nagdudulot ng pangamba sa kinabukasan ng bawat pamilyang Pilipino. Sa kasalukuyan, ang total outstanding debt ng bansa ay umabot na sa nakakagulat na P16 trilyon [01:41], isang halaga na tila imposible nang mabawasan. Sa ilalim ng nakaraang administrasyon ni dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte (FPRRD), naitala ang pinakamataas na utang sa kasaysayan ng bansa, umabot sa P12.79 trilyon as of June 2022 [02:36].

Ang malaking tanong ng publiko: Nasaan ang pera? Bakit ang laki ng utang, ngunit hindi naman ramdam ang resulta nito sa grassroots? [01:57]

Subalit, sa likod ng ingay ng pulitika at sa gitna ng pangamba, may isang tahimik, maingat, at malaking galaw ang nagaganap sa ilalim ng administrasyon ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. (PBBM). Isang hakbang na hindi agad na-headline, ngunit may katangi-tanging epekto sa fiscal health ng bansa—ang pagbabayad ng utang. Ito ay isang balita na siguradong magpapagulat, lalo na sa mga political observer at maging sa mga mataas na opisyales tulad ni Bise Presidente Sara Duterte, dahil ito ay nagpapatunay na ang pagbabago ay nasusukat at totoo [00:28].

Ang Pasanin ng Naipong Utang: Isang Legacy ng Pandemya

Hindi maikakaila na ang malaking paglago ng utang ng Pilipinas ay nag-ugat sa pagharap sa COVID-19 pandemic. Noong mga panahong iyon, ang pangangailangan na mangutang ay critical upang pondohan ang mass testing, vaccines, social amelioration program (SAP), at suportahan ang ekonomiya na biglang paralisado. Dahil dito, lumobo ang Debt-to-GDP ratio ng bansa sa 60.5% noong 2021 [04:58], lampas sa international threshold na 60%, na nagpapahiwatig na ang utang ay mas mabilis lumaki kaysa sa ekonomiya.

Ang administrasyong Duterte ang siyang pinakahuling nakaranas ng peak ng pandemya, at dahil dito, naitala ang kanilang legacy na pinakamataas ang outstanding debt sa kasaysayan [02:36]. Ang pasanin na ito ay direktang ipinasa sa sumunod na administrasyon.

Ang Tahimik na Pagkilos ni PBBM: Ang P814.2 Bilyong Bayad

Sa harap ng historical debt na ito, pinili ng Marcos Jr. administration na huwag lamang magdagdag ng utang. Sa halip, sinimulan nila ang isang maingat at strategic na plano para sa debt management. Ang Bureau of the Treasury (BTR) mismo ang naglabas ng mga nakakagulat na numero na nagpapatunay na mayroon nang pagbabago [02:36].

Ayon sa BTR, bago matapos ang taong 2025, ang total outstanding debt ng bansa ay bababa [02:48]. Hindi lang ito bahagyang pagbaba, kundi isang totoong pagbabawas sa pangunahing halaga ng utang. Ang pinakamalaking ebidensya nito ay ang pagbabayad ng Php 814.2 bilyong domestic bonds na nakatakdang bayaran bago matapos ang taon [03:01].

Ibig sabihin, ang administrasyon ay hindi basta umuutang para lamang magbayad ng utang—isang cyclic trap—kundi totoong naglalabas ng pera para sa seryosong pagbawas.

Ang pagsisikap na ito ay nagbunga. Noong Setyembre 2025, ang total outstanding debt ay bumaba mula sa P17.468 trilyon at naging P17.455 trilyon [03:22]. Bagama’t kaunti lang para sa ilan, sa konteksto ng national debt, ang kahit anong pagbaba ay maituturing na malaking tagumpay at isang matinding pahiwatig ng fiscal health [03:35]. Ang pinakamalaking pagbaba ay nakita sa domestic debt, na bumaba ng P114.13 bilyon [03:45].

Ang Apat na Haligi ng Fiscal Discipline

Ang biglaang pagbabago sa trajectory ng utang ay hindi aksidente. Ito ay resulta ng apat na haligi ng economic strategy na itinutulak ng economic managers ni PBBM:

Fiscal Discipline: Ang maingat na paggastos at mahigpit na budgetary control upang iwasan ang hindi kinakailangang pag-utang at paggastos [03:56].

Strategic Borrowing: Ang pag-utang ay ginagawa lamang para sa mga proyekto na may mataas na return on investment (ROI) at long-term benefit sa ekonomiya.

Proactive Debt Management: Ito ang agresibong pagtingin sa mga maturing bonds at loans upang siguraduhin na handa ang pondo para sa bayaran sa tamang oras [03:56].

Matatag na Local Investor Confidence: Ang prioritization sa local borrowings [04:16] ay isa ring strategic move. Sa pamamagitan nito, mas mababa ang risk ng foreign exchange (FX) dahil ang utang ay nasa lokal na currency. Kahit humina ang piso laban sa dolyar, kontrolado pa rin ang pasanin ng utang [04:16].

Ang pagsunod sa Medium Term Fiscal Program (MTFP) ay mahigpit na ginagabayan, na nagpapakita ng seryosong commitment sa long-term sustainability ng ekonomiya [05:53].

Ang Emosyonal at Pulitikal na Epekto: Bakit Magugulat si VP Sara?

Ang headline na magugulat si VP Sara Duterte ay nagdadala ng emosyonal at pulitikal na konteksto. Simple lang ang dahilan: ang administrasyon ni PBBM ay ngayon nagbabayad ng mga utang na naipon noong panahon ni FPRRD at sa mga nakaraang administrasyon [04:36].

Hindi ito parinig o pasisi. Ito ay isang katotohanan na nakabatay sa datos ng Treasury [04:46]. Ang ganda ng balita ay ang pagtanggap sa responsibilidad na bayaran ang mana ng utang, anuman ang pinagmulan nito.

Ang focus ng administrasyon ay ang pagkontrol at pagbaba ng Debt-to-GDP ratio [04:58]. Kung tutuusin, ito ang mas mahalaga kaysa sa total amount ng utang [05:25]. Ang debt-to-GDP ratio ay nagsasabi kung gaano kalaki ang utang kumpara sa laki ng ekonomiya ng bansa. Kapag ang ratio ay bumaba, nangangahulugang mas mabilis na lumalaki ang ekonomiya kaysa sa utang, na palatandaan ng economic sustainability.

Ang Finance Secretary na si Ralph Recto ay umamin na posibleng umabot pa sa P20 trilyon ang utang by 2028 [05:08]. Ngunit ang pangunahing commitment ay ang pagbaba ng Debt-to-GDP ratio sa below 60% [05:16]. Ito ang target na nagpapakita ng stability at kakayahan ng bansa na bayaran ang mga obligasyon nito sa medium term. Ang disiplinang ito ang nagpapatunay na Buti na lang si PBBM ang presidente, hindi dahil perfect siya, kundi dahil sa ilalim niya, ang ekonomiya ay gumagalaw sa direksyon na pababa ang utang, hindi pataas [05:34].

Ang Mas Malaking Utang: Isang Paglilimi ng Katotohanan

Habang ang economic breakthrough na ito ay nagbibigay ng pag-asa at katiyakan sa fiscal health ng bansa, may isang mas malaking katotohanan na hindi dapat kalimutan, isang aral na tumatagos sa kaibuturan ng buhay.

Ang tunay na katiyakan at kayamanan ay hindi nakasalalay sa ekonomiya ng Pilipinas o sa pagbaba ng national debt [06:32]. May isang problema ang tao na hindi kayang bayaran ng kahit sinong presidente o administrasyon: ang utang ng kasalanan [06:40].

Ang kasulatan mismo ang nagpapaalala, ayon sa Colossians 2:13-14: “When you were dead in your sins, God made you alive with Christ. He forgave us all our sins, having canceled the charge of our legal indebtedness, he has taken it away, nailing it to the cross” [07:04].

Ang utang na ito ay imposibleng bayaran ng sarili nating gawa [07:20]. Ngunit dahil sa walang-hanggang pag-ibig, grasya, at awa ng Diyos, si Hesus ang kusang nagbayad para sa atin [07:29]. Siya ang tumanggap ng hatol at parusa na dapat sana ay para sa atin, upang tayo ay magkaroon ng buhay at kaligtasan [07:45].

Kaya naman, habang sinusubaybayan natin ang tahimik na tagumpay ng ekonomiya at ang fiscal discipline ng gobyerno, mas dapat tayong magpasalamat sa walang-katulad na kabutihan ng Panginoong Hesus na nagbayad ng utang ng ating kaluluwa [07:52].

Ang tunay na stability, progreso, at pag-asa ay matatagpuan hindi lamang sa financial report ng bansa, kundi sa relasyon ng bawat Pilipino sa Diyos [08:15]. Ang tunay na pagbabago ay nagsisimula sa disiplina at pananagutan—sa ekonomiya man o sa espiritwal na buhay. Ang economic recovery ay isang simbolo ng pagbangon, ngunit ang espiritwal na kaligtasan ay ang ultimate at walang-hanggang tagumpay.